Nė jetėn e qytetit tė Shkodrės familja Ēoba ėshtė ndėr emrat mė tė rėndsishėm. Sot familja ėshtė thuasje krejt e shėpėrndarė, ku pasardhės tė tyre jetojnė pėrveē Shkodrės dhe nė Tiranė apo emigracion. Kjo familje ka lėnė gjurmė nė jetėn e qytetit tė lashtė, pasi prej saj kanė dale figura tė nderuara qė me aktivitetin e tyre, shoqėror, ekonomik, tregtar por dhe politik kanė shkruar emrin e tyre tė nderuar nė historinė e kėtij vendi. Ekonomistė e juristė tė diplomuar e me tituj shkencorė tė marrė nė universitetet e perėndimit, tregtarė tė fuqishėm, ministra, deputetė, kryetarė bashkie, tė apasionuar pas artit, sportit, klerikė tė nderuar, tė persekutuar, pushkatuar, burgosur e internuar nga komunizmi por dhe pasardhės qė vazhdojnė tė merren intensivisht me politikė, janė pjesė e kėsaj familjeje tė nderuar.

Familja Ēoba

Historia e familjes
Sipas veprės mė tė plotė tė botuar deri tani pėr historiė e qytetit tė Shkodrės, asaj "Shkodra dhe Motet" por dhe dėshmive tė njė prej pjestarėve tė familjes Ēoba qė jeton nė Shkodėr, pikėrisht Ndoc Karlo Ēobės, familja ėshtė e vendosur nė Shkodėr para vitit 1736, por ka tė dhėna qė kjo familje tė jetė kėtu qė para shekullit tė XVII, duke u radhitur nė ato familje tė pakta tė priviligjeuara nė qytet, qė lejoheshin tė mbanin ltere nė shtėpitė e tyre nė njė dhomė a kthinė tė veēantė. Fisi ėshtė shkėputur nga fshati Ēobė, nga Laēi i Kurbinit, ku thuhet se sot ka mbetur nė kėmbė njė nga degėt e familjes. Ēobajt ekzistojnė nė regjistrat e pagėzimit qė para vitit 1730. I pari i familjes i regjistruar nė letrat dhe regjistrat e kohės sipas pemės gjenealogjike qė zotėron aktualisht familja ka qėnė Gjoni (Emrin e tė cilit mban njė ndėr trashėgimtarėt e sotėm tė familjes, qė ėshtė sportisit dhe ndodhet nė Modena). Fillimisht ata janė vendosur nė njė nga rrugėt kryesore tė qytetit, por patėn zotėrime dhe shtėpi tė shpėrndara nė tė gjithė qyetitn. Rreth viteve 800 tė shekullit tė 19-tė, Kolė Ēoba, njėri prej djemve tė Gjonit, i cili ishte tregtar i madh, ka patur nė zotėrim njė flotė me 4 anije, me tė cilėn bėnte tregti jo vetėm nė Mesdhe por dhe mė tej. Madje nė kohėn e luftės ruso - turke dy prej kėtyre anijeve u mbytėn. Ai merrej me tregti mallrash si leshi, shqemja (bimė qė i merret lėkura), gėlqerja e pashuar, lėndė drusore etj. Ai njihej si dashamirės i artit dhe djemtė e tij i arsimoi nė perėndim. Vjetėrsia e kėsaj familjeje shtrihet dhe para shekullit tė 17-tė. Nė ditarin e M. Boriēit, kjo familje numėrohet si njė ndėr familjet tregtare mė tė njohura tė qytetit nė vitin 1844. Nga "Letrat e vėllezėrve Ēoba"( 1878-1880) sipas vėllimit 3 tė "Studime Historike" botim i vitit 1968, rezulton se kjo familje kishte aktivitet tė madh tregtar. Degėt e familjes u shtrinė ndėr vite me trashigimtarė tė tjerė, shumica e tė cilėve trashigonin sipas zakonit tė familjeve katolike tė Shkodrės, emrat e baballarėve apo gjyshėrve tė tyre.

Shaqe Marije Ēoba

Ēobajt tregtarė
Nė kronikat e kohės Ēobajt ishin ndėr familjet tregtare mė tė njohura tė qytetit qė i kishin hyrė tregtisė sė madhe. Me njė lloj tregtie tė veēantė, ata arritėn tė bėnin emėr dhe pasuri. Me anė tė agjentėve tė vendosur nė portet kryesore tė Adriatikut si nė Venedik, Trieste, Raguzė, Kotorr, Brindizi si dhe nė trevat e Kosovės dhe tė Maqedonisė me qėndrat nė Gjakovė, Pejė, Prizren e Shkup ata informoheshin pėr ēmimet e tregut dhe i jepnin udhėzime mbi shit-blerjet. Vėllzėrit Ejll e Gaspėr arritėn tė krijonin njė firmė tregtare. Sipas studiuesit e histrianit Hamdi Bushati, mė i njohuri ishte Ejlli i cili nuk qe vetėm njė tregtar i shkathėt e administrator i mirė, por u mor edhe me punė tė tjera si pėrkthyes i konsullatės Austro-Hungareze nė Shkodėr. Ejlli pati fatin tė jetė njė ndėr tė paktėt persona tė dekoruar nga Franc Jozefi pas 25 vjetėsh pune se pėrkthyes nė konsullatė. Nė rrjedhėn e viteve Ēobejt krijuan fizionominė e tyre, pasuri dhe emėr e famė sa qė nė Shkodėr u shndėrruna shumė shpejt ndėr tė parėt e vendit. Nė njė farė kohe firma e tyre merrej krysisht me grumbullimin dhe me pėrpunimin e eksporimin e leshit, lėkurės, duhanit, drithėrave, druve dhe importonte gjėra dhe mallra jetėsore si kripė, vajguri, artikuj industrialė, ushqimorė, kinkaleri. Nė fundin e shekullit tė XVIII dhe gjatė shekullit tė XIX, familja Bianku, njė familje tjetėr e njohur nė Shkodėr si familje tregtare dhe pronarė tė mėdhenj tokash livadhesh, ullishtash e vreshtash, formoi me vėllezėrit Ēoba njė firmė tė pėrbashkėt qė zgjati afro 15 vjet. Firma mori famė tė madhe nė prodhimin e sapunėve, por edhe nė drejtime tė tjera ai nė grumbullimin dhe prodhimin e duhanit dhe nė eksportin e leshit. Sipas tė dhėnave tė kohės, vetėm brenda njė viti nė firmėn Ēoba-Bianku prodhoehn 180 tonė sapun. Mė pas firma u nda dhe Ēobajt vazhduan tė merren... Veē kėsaj Ēobajt u kujdesėn shumė edhe pėr zgjerimin e pasurive tė palujtshme si dhe tė pronave bujqėsore troje, ullishta e vreshta, nga tė cilat nxirrnin rrushin dhe rakinė e verėn qė eksportonin, por edhe qė pinin mbrėmjeve tė shtregullave, aq tė famshme nė Shkodėr. Nga ana tjetėr, vėmendjes tė tyre nuk i shpėtuan edhe banesat, dyqanet, magazinat. Veprimtaria tregtare e tyre nuk u ndėrpre as nė fillimin e shekullit XX, ndonesė disa prej pjestarėve tė familjes iu kushtuan politikės dhe ofiqeve zyrtare tė nėpunėisė, nė shtetin shqiptar. Tregtinė e vazhduan Pashko Ēoba dhe i biri Pjetri, njė degė kjo e kėsaj familjeje.

Ernest Ēoba

Ēobajt nė Histori
Nė vite e madje nė shekuj nga kjo derė pati mjaft tė mėdhenj, emrat e tė cilėve dalin shesh nė analet hitorike tė Shkodrės. Qė nga emri i Ejll Ēobės, Ndoc Ēoba, Gjon Ēoba deri te sot tek njė ndėr femrat mė tė angazhuara nė politikėn akltuale tė vendit Jozefina Topalli(Ēoba). Emri i Ejll Ēobės (senior) figuron nė listėn e anėtave tė Dhomės tė Tregtisė, dhe ishte ndėr drejtuesit e Odės tė Tregtisė ndėrsa ėshtė ndėr shqiptarėt e paktė tė dekoruar nga Perandori Austro-Hungarez Franc Jozefi.
Loro Ēoba dhe Gaspėr Ēoba bėjnė pjesė nė Kompaninė e Katedrales tė vitit 1891. gjithashtu ata ajnė edhe anėtarė tė Klubit "Lidhja Kombėtare", krijuar nė Shkodėr me 1913, pėr tė adminisruar qyetin e pėr tė pėrballuar situata e vėshtira.
Gjon F Ēoba do tė zgjidhet deputet nė zgjedhjet e vitit 1922 dhe anėtar i Kėshillit tė Lartė tė Shtetit nė vitet 1022-1924. Njė personalitet i shquar i kėsaj familjeje ėshtė edhe Ndoc Kolė Ēoba.
Figura e Ndoc Ēobės zė vend tė nderuar nė aktivitetin politik e shoqėror tė gjysmės sė pare tė shekullit XX. Mbasi kryen studimet e larta pėr ekonomi, nė Venedik inkuadrohet nė lėvizjen kombėtare. Pati njė korrspondencė tė pasur me patriotėt qė jetonin e punonin nė Shqipėri e jashtė saj, dhe shkroi mjaft artikuj nė shtypin evropian. Mė 1908 ėshtė kryetar i klubit "Gjuha Shqipe", ku sekretar ishte At Gjergj Fishta. Nė vitet 1909-1910 ėshtė drejtor i pėrgjithshėm i doganave shqiptare, pasi mbante gradėn e doktorit tė shkencave ekonomike. Mė 1918 merr pjesė nė kongresin e Durrėsit duke luftuar pėr mbrojtjen e kufijve politikė tė Shqipėrisė tė vitit 1913. Ishte pėrfaqėsues i Shkodrės nė Kongresin e Lushnjes nė vitin 1920 dhe nė qeverinė qė doli nga ky kongres mori detyrėn e Ministrit tė Financave. Nė kėtė kohė ndėrmori reforma financiare tė panjohura mė pare nė Shqipėri, siē ishte ajo e forcimit tė arkės sė shtetit pėrmes huasė shtetėrore nė popull. Sipas nipit tė Ndoc Ēobės, i cili ka trashėguar emrin e gjyshit tė tij dhe jeton aktualisht nė Shkodėr, deri pak kohėsh nė shtėpinė e tyre ruhet njė fletore rregjistėr financiar i kėsaj periudhe, kur financa shqiptare drejtohej nga Ndoc Ēoba. Botoi gazetėn "Ora e Maleve". Nė vitet 1928-1936 ėshtė kryetar i asamblesė bashkiake tė Shkodrės. Ėshtė kryetar i bashkisė Shkodėr nga 27.08.1937 e deri 24.06.1939. Nuk u pajtua asnjėhere me pushtimin fashist tė Shqipėrisė. Sė bashku me figura tė njohura tė kohės si Ymer Dishnica, Mustafa Gjinishi etj., organizon Konferencėn e Pezės mė 16 shtator 1942. Pėr organizimin e saj, ndihmon dhe djali i tij Karlo Ēoba, i cili duke qenė i diplomuar nė perėndim pėr jurisit e ekonimi punonte nė administratėn shtetėrore tė kohės. Ndoc Ēoba ishte drejtues i Konferences sė Pezės me qėllimin e bashkimit tė gjithė forcave antifashiste. Menjėherė pas konferences sė Pezės, Ndoc Ēoba internohet nga fashistėt italianė nė Ventotenė, nė Bergamo tė Italisė. Shpėton falė kapitullimit tė Italisė dhe kthehet nė atdhe ku vazhdon tė punojė si nacionalist. Kėshtu shkon nė Zall - Herr dhe drejton kongresin e Lėvizjes sė Legalitetit. Pas ēlirimit tė vendit, arrestohet nga komunistėt dhe pse ishte nė moshė tė thyer. Vdes nga torturat nė hetuesi nė mars tė vitit 1945.

Ndoc Ēoba

DOKUMEMENT
"Proces-verbali i Konferencės sė Pezės

Fillon mbledhja ditėn e Mėrkurė ora 20.00, 17.IX.1942. Hapet mbledhja nga antari i Kėshillit Ndoc Ēoba pėr rėndėsinė e kėsaj konference me rėndėsi dhe pėrgjegjėsitė tona pėrpara popullit shqiptar. Hymni i Flamurit dhe pushim nė kujtim tė dėshmorėve tė rėnė nė luftėn antifashiste. Caktohet rendi i ditės:
1) Situata politika (e jashtme, e brendshme)
2) Kėshillat nacional-ēlirimtare
3) Referati i rinisė
4) Kėshilli (Komisioni) qė do tė pėrpiloj rezolucionit e kėsaj konference.
Flet delegati nacionalist R.J.(Ramazan Jarani. Shėnimi ynė) Populli shqiptar ka pėrpara njė armik tė fortė. Kombi shqiptar ėshtė e ka qenė i varfėr, i shtypur, pa mjete. Arma kundėr armikut ėshtė bashkimi i popullit shqiptar. Dėshirojmė qė kjo konferencė tė jetė vendimtare pėr popullin shqiptar si Konferenca e Lushnjės. Kjo ėshtė teza e jonė prandaj nuk ka kundėrshtim me veprimtarinė komuniste. Nevoja e bashkimit tė djalėrisė dhe formimi i njė Komiteti tė quajtur "Mbrojtja Kombėtare". S'ka fillim revolucioni - ne jemi tue jetue revolucionin.
Flet delegati Ēoba (Ndoc Ēoba) pėr bashkimin kombėtar. Lexohet referati politik i delegatit tė Partisė Komuniste. Flet delegati i Partisė Komuniste K.T. (Koēo Tashko) Pėr tė arritur qėllimit tė bashkimit duhet tė sqarohemi, gjė krejt e nevojshme kėtu qė janė elemente tė ndryshme, nga rryma tė ndryshme politike. Pėr kėtė nevojiten sqarime qė tė mund tė shkojmė drejt nė luftėn kundėr armikut tė pėrbashkėt pa dallim: jemi shokė lufte. Flitet pėr kongresin e Lushnjės dhe pėr analogjinė e kėsaj konference me atė Kongres, kongres i cili bashkoi forcat guximtare. Kongresi detyroi qeverinė e Durrėsit tė japė dorėheqjen dhe pėrgatiti ēėshtjen e Vlorės.
Marrė me shkurtime nga libri "Kur u hodhėn themelet e Shqipėrisė sė re" Enver Hoxha. Tiranė 1984.

00 Bashkėshortja e Ndoc Ēobės, Shaqe (Marije Ēoba), ka qenė njė ndėr grate e dalluara pėr atdhetarizmin e saj, luftėn pėr mbrojtjen e trojeve nga copėtimi dhe emanciēimin e gruas shqiptare. E arsimuar nė Zagreb tė Kroacisė dhe nė Itali, nė vitin 1920, e pėrkrahur mjaft nga bashkėshorti i saj Ndoci, ajo krijon komitetin "Gruaja Shqiptare" ku sė bashku me gra tė tjera intelektuale shkodrane grumbullonin nė popull ndihma pėr ushtirnė kombėtare qė luftonte pėr ruahjtjen e trojeve shqiptare nga copėtimi, siē ishte Lufta e Koplikut. Ndihmesa e saj shtrihej dhe nė spitale. Nga nėntori i vitit 1920 e deri nė korrik 1921 boton revistėn Gruaja Shqitare, nė nėntė numrat e sė cilės publikoheshin ndihmat e familjeve shkodrane pėr luftėtarėt e lirisė si dhe trajtoheshin probleme tė tjera shqetėsuese tė jetės sė gruas, si roli i saj pėr zhvillimin e pėrparimin e shoqėrisė, respektimi i tė drejtave e lirive tė saj, edukimi e arsimimi i fėmijėve, veēanarisht vajzave, edukimi me ideale kombėtare dhe me virtyre mirėsie, etj. Revista u perhap dhe nė Tiranė dhe nė qytte tė tjera tė vendit. Shaqe (Marije) Ēoba, mė 10.11.1937 bėn njjė riorganizim tė shoqatave tė grave nė nivel kombėtar me pjesmarrejn e 150 grave, me objektiv luftėn kundėr zakoneve tė vjetra, analfabetizmit, pėrmirėsimin e veshjeve tė grave, mbrojtjen e shėndetit tė nėnės e fėmijve etj. Familja Ēoba disponon dokumenta tė aktivitetit tė saj, tė cilat janė ruajtur me kujdes, madje dhe nė formė ditari prej saj deri nė vitin 1954 kur dhe vdiq, e mė pas nga pasardhėsit.
Tė tjerė figura tė njohura tė kėsaj familjeje janė dhe Lec Ēoba dhe Ejll Ēoba Junior zėvėndės misnistėr nė vitete 1933-1934. Njė vend tė veēantė nė dinastinė e ndritur tė kėsaj familjeje zė dhe Dom Ernest Ēoba, i njohur pėr kontributin e tij nė meshtari. Dom Ernesti nė vitin 1951 u zgjodh famulltar i Shkodrės, ndėrsa nė vitin 1952 u shugura ipeshkv dhe vazhdoi si ordinator i arkidioqezit tė Shkodrės deri nė supriminin e kishės nė 1967. Pikėrisht nė kohėn kur nė Shqipėri ishte rrezik tė ishe i lidhur me fenė, Dom Errnesti mbante mbi supe peshėn e tė qėnit klerik dhe drejtues i fesė nė Shkodėr. Pėr shumė vite ishte ndėrmejtės dhe ndėrlidhės i Selisė sė Shenjtė me Shqipėinė, ēka do tė ishte edhe preteksi qė do tė ēojė drejt hekurave Dom Ernesitn, i cili arrestohet mė 18 mars 1967. Vdiq nė qelitė e hetuesisė pas vuajtejsh e torturash tė shumta. Nė librin "Ēinarėt", tė shkruar nga njė prej klerikėve shqiptarė tė persekutuar At Konrrad Gjonajt, autori shprehet pėr Dom Ernest Ēobėn: "Imzot Ernesto Ēoba e mori drejtimin e kishės nė kohėn ma tė zezė dhe mė tė vėshtirė. Kaloi jetėn i suevejuar, i ndjekur, i pėrbuzun, pasi ishte mjedis telashesh, qė nuk do tė mbaronin kurrė. Me qeverinė mbante marrėdhėnie korrekte zyrtare. Ishte i thjeshtė, i ndershėm e gojėmbyllun. U arrestu dhe u torturua nėpėr qelitė e burgjeve deri sa vdiq nė duart e persekutorėve.
Sipas tregimit tė njė radilogu nė spital, njė ditė patėn ardhur dy oficierė me njė thes nė radiologji. E hapėn thesin dhe nxorėn njė njeri qė dukej si fėmijė me fytyrė tė plakur. I kėrkuan t'i bėhej radiogrfia. Radiologu kėrkoi t'i shėnonte emrin nė filimin e radiografisė dhe pas hezitimesh, duke u bindur se ishte njė rregull qė nuk pėrjashtonte askend, ato i tregojnė emrin e tė sėmurit, Ernest Ēoba. "Persekutimi ndoqi pas 1944 dhe tė tjerė pjestarė tė kėsaj familjeje. Juristi Ejll Ēoba, u dėnua fillimisht me vdekje pastaj me burgim tė gjatė. Karlo Ndoc Ēoba, u arrestua disa herė dhe i dėnua me burgim dhe 5 vjet internim politik. Dėmtime tė shumta pėsuan dhe pronat e Ēobajve, pas ardhjes nė pushtet tė komunistėve. Vetėm Ndoc Ēobės, sipas nipit tė tij me tė njėjtin emėr, iu morėn 4 shtėpi, tre nė rrugėn Tre Herojt dhe njė tek ish restorant Shkodra. Po kėshtu, shteti u mori mjat toka bujqėsore, shtėpi e magazina nė Shkodėr e Tiranė, tė cilat ishin pronė e kėsaj familjeje. Ēobajt nė Shkodėr njihen dhe pėr kontributin e tyre intelektual. Kėshtu, nė vitin 1878, nė shtėpinė Kolė Ēobės nė Shkodėr kishte piano, ndėrsa fėmijėt e tij ndiqnin konservatoret italianė pėr muzikė. Njė trashėgimtar i denjė i artistėve tė kėsaj familjeje ėshtė dhe dirigjenti e kompozitori i njohur shkodran Zef Ēoba. Ai ka kompozuar gjini tė ndryshme muzikore ku dallohen kompozimet vokale si dhe ato pėr filma e teatėr, ndėrsa ka krijuar dhe kėngė tė reja qytetare shkodrane". Njė tjetėr figurė e njohur politike e kėsaj familjeje ėshtė dhe kryetarja aktuale e parlamentit dhe nėnkryetare e PD-sė, Jozefina Ēoba Topalli.

| Prapa |