E K O N O M I
SHKODRANE

| Hyrje |

Shkodra Free Zone
-- nga Ferid Hoti

Shkarko librin - Shkarko librin .pdf
-- nga Ferid R. Hoti, english


Shkarko librin - Shkarko librin .pdf
-- nga Ferid R. Hoti, english
Lamtumirė i dashtuni ynė!

-- nga Besnik Dizdari

Ferid R. Hoti (1943 - 2007) Nė nderim tė dr. Ferit Hotit

Detyrė tė rėndė mė paske caktue Ferit Hoti. Fatalisht, ndodhi ajo qė mė ke pasė thanė qyshkur, me nėnqeshjen tėnde tė njė ironie tė pastėr, qė ishte pjesė e humanizmit tėnd tė rrallė: “Ti Besnik do tė mė flasėsh te vorri”. Dhe, prap qeshe e ironizove edhe tri ditė mė parė, ndonėse pėrjetoje ditėt e fundit tė jetės tėnde, tė shkurtėr pėr ty e pėr ne, por tė gjatė, shumė tė gjatė pėr ēka ke bėrė.
Dhe vetėm deri kėtu.
Tash do tė shkosh te Deti, te Valbona e te Nexhati, te Nici, te Petriti. Mandej do tė vijmė edhe ne aty. Tė gjithė pa pėrjashtim. Ky ėshtė ligji i Zotit qė do t’i nėnshtrohemi pa bėza. Ndonėse pėr ty e mendonim krejt ndryshe, sepse ishe mė i forti, sepse gjithnjė ke qenė i forti, trimi, guximtari, pinjuell i denjė i fisit Hoti.
I vėrtetove kėto nė gjithė kėto ditė, kur e sfidove vdekjen me stoicizmin tėnd. E shqiptove sėmundjen e pamėshirshme me zė tė plotė, pa bėza, teksa ndjeje duart e tė dashunve tuej, qė tė fėrkonin kryet, duke e mbajtė tė shtėrnguar fort brenda gjoksit dhimbjen e tyre tė pangushllueshme: Vera yte e shtrenjtė, Hela si drita, dr. Miri, trashiguesi yt margaritar pėr tė cilėt ti pėrgjėroheshe.
E pėrgatite vetė lamtumirėn tėnde, Ferit, ti qė ke ndalė kushedi sa lamtumira kėsisoji tė tė tjerėve. Nuk numėrohen. Janė me qindra. Shumė prej tyre, tė cilėt e kanė jetėn prej teje kanė ardhur kėtu pėr t’i thėnė lamtumirė dr. Ferit Hotit, kirurgut tė madh tė qytetit tė vjetėr tė vuajtur tė Shkodrės, nė kohnat mė tė vėshtira tė tij, kohna skamjeje, kohna shtypjeje. Ti ishe njė prej atyre qė luftoje me magjinė e profesionit tėnd dhe moralin mė tė lartė qytetar, qė tė ndriēoje errėsirėn me sakrificat tueja qė t’i njohėn dhe i ndjenė tė gjithė ata qė erdhėn tek ti apo qė fati i solli tek ti.
“E tradhtove” mjekėsinė vetėm njė ēast nė jetė, atėherė kur duhej dalė nė ballin e kthesės sė madhe tė njė pėrmbysjeje tė āndėrruar pėrjetėsisht. E prap se prap nuk i the lamtumirė pėrgjithmonė sallės sė operacionit dhe mbete kirurgu.
Ti nuk linde njė dr. Koplik apo njė dr. Shirokė. Ti u bane i tillė, sepse nė njė farė mėnyre vije nga shkolla e tyre, shkolla e fisnikėrisė sė vjetėr tė Shkodrės. Edhe ata ikėn kėshtu siē po ikėn ti, e siē ikėn kushedi sa qytetarė nobėl tė kėtij qyteti, njė pjesė e mirė e tė cilėve si nė njė fatalitet tė pamėshirshėm, patėn kėsisoj lamtumirash befasuese, por me nder.
Nder i njė intensiteti tė rrallė tė jetės tėnde, qė ngrihet nė spikamė nė gjithė poliedricitetin tėnd. Ti, fėmija sfidues, kėngėtari i vogėl i sinqertė, piktori i portretit tė menjėhershėm, ndonjėherė dhe letrari i hoveve tė mbrendshme, qė mė fort se askush i dimė, i njohim ne, vėllezėrit e moshės tėnde, qė i kemi prekur sė bashku. Ti, kirurgu i njė biēiklete a motor tė vogėl qė ta shkėlqenin tash e parė besnikėt tuej, qė i pate prej Gjuhadolit e Serreqit, e deri nė Perash e Parrucė. Ti qytetari, kryengritėsi, deputeti, ambasadori, kėshilltari i qeverisė, nė fund tė fundit mjeku, qė guxoi tė hynte nė ato kohna tė vėshtira edhe aty ku nuk lejohej tė hyhej: nė dhomat dritėpakta tė atyre qė iu mohe vetė jeta. Ishe ndėr tė rrallėt qė e bėre kėtė, falė guximit tėnd tė pazāshėm. -- marrė nga TemA


I jepet lamtumira e fundit Dr. Ferit Hotit
Kryeministri, Kryetarja e Kuvendit, deputetė, pėrfaqėsues tė trupit diplomatik dhe qindra qytetarė, homazhe nė nderim tė ish-deputetit tė PD -- marrė nga Rilindja Demokratike

Pėrpara se tė mbėrrinte nė godinėn e Prefekturės, arkivoli me trupin e pajetė tė Dr. Ferit Hotit ka kaluar nė rrugėn kryesore tė qytetit, duke u nderuar nga qytetarė tė shumtė. Pėr tė nderuar figurėn shumėplanėshe tė kėtij personaliteti qė la gjurmė nė qytetin e tij, por edhe mė gjerė, gjatė paradites sė datės 6 tetor 2007, nga ora 10:00-12:00, nė hollin e Prefekturės sė Shkodrės, disa qindra qytetarė kanė kryer homazhe pėrpara trupit tė pajetė tė tė ndjerit, nė kujtim tė kirurgut tė rrallė, por edhe tė diplomatit dhe politikanit tė njohur.

Berisha bėn homazhe Shkodra i dha lamtumirėn e fundit, dje, mjekut tė shquar dhe ish-deputetit tė PD, Ferit Hoti. Nė homazhet nė nderim tė dr. Hotit, krahas qindra qytetarėve shkodranė dhe tė ardhur nga rrethe tė tjera tė vendit, morėn pjesė dhe Kryeministri Sali Berisha, Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, deputetė, pėrfaqėsues tė trupit diplomatik nė Shkodėr, drejtues tė lartė tė pushtetit vendor, pėrfaqėsues tė institucioneve shtetėrore, etj. Ndėrkohė, njė komision i pėrbėrė nga personalitetet mė tė larta tė vendit, Presidenti Bamir Topi, Kryeministri Sali Berisha, Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, Maxhid Cungu, Lorenc Luka, Gjovalin Kolombi, Arenca Troshani, Astrit Bushati, Artan Haxhi, Burim Gjyli, Mark Mirashi, Ahmet Bushati, Anton Leka, Bardhyl Lohja, Florian Borshi, ėshtė ngritur nė nderim tė figurės sė Ferit Hotit, mjek, diplomat, politikan dhe publicist i njohur, i cili ndėrroi jetė tė shtunėn nė qytetin e Shkodrės, nė moshėn 64-vjeēare. Pėr tė nderuar figurėn shumėplanshe tė kėtij personalitetit qė la gjurmė nė qytetin e tij, por edhe mė gjerė, gjatė paradites sė djeshme, nga ora 10:00-12:00, nė hollin e Prefekturės sė Shkodrės, disa qindra qytetarė kanė kryer homazhe pėrpara trupit tė pajetė tė tė ndjerit, nė kujtim tė kirurgut tė rrallė, por edhe diplomatit dhe politikanit tė njohur.

Arkivoli me trupin e tė ndjerit Dr. Ferid Hoti, duke dalė nga godina e Prefekturės
Arkivoli me trupin e tė ndjerit Dr. Ferid Hoti,
duke dalė nga godina e Prefekturės

Pėrpara se tė mbėrrinte nė godinėn e Prefekturės, arkivoli me trupin e pajetė tė Dr. Ferit Hotit ka kaluar nė rrugėn kryesore tė qytetit, duke u nderuar nga qytetarė tė shumtė. Doktor Ferit Hoti ėshtė diplomuar nė Fakultetin e Mjekėsisė pranė Universitetit tė Tiranės, nė vitin 1967 si "Mjek i Pėrgjithshėm". Nė vitin 1971, specializohet si kirurg i pėrgjithshėm nė Tiranė, ndėrkohė qė pėr 28 vjet punoi pranė Spitalit Civil tė Shkodrės, si kirurg me njė vullnet, pasion tė madh e kompetencė profesionale, i udhėhequr nga parimi "Mjekėsia nė shėrbim tė tė sėmurit dhe jo tė mjekut", duke fituar admirimin e pacientėve dhe shoqėrisė civile. Gjatė kėsaj kohe ka kryer dhe specializime tė ndryshme nė Tiranė si dhe pas vitit 1990, nė Centre Hospitalier - Granville Francė.

Nė vitin 1993-1997, ai punon nė shėrbimin diplomatik shqiptar si ambasador nė Malajzi, ku mbulonte dhe disa nga vendet e kėtij rajoni. Gjatė kėsaj kohe arriti tė hapė disa agjenci tregtare shqiptare, pėr thithje investimesh, si dhe marrėveshje bashkėpunimi shkencore, arsim, teknologji e sistem fiskal, disa nga tė cilat janė konkretizuar dhe nė vendin tonė. Dr. Ferit Hoti, ka qenė deputet i Shkodrės i dy legjislaturave, nė periudhėn 1997-2001 dhe 2001-2005. Nė Kuvendin e Shqipėrisė ėshtė zgjedhur kryetar i Komisionit pėr Shėndetėsinė dhe Mbrojtjen e Mjedisit, sekretar i Komisionit pėr Minoritetet dhe tė Drejtat e Njeriut, anėtar lobi parlamentar pėr "Korridorin 8-tė" dhe pėrfaqėsues i Kuvendit tė Shqipėrisė nė Unionin Ndėrkombėtar (IPU).

Ndėrkohė, ai ka dhėnė njė kontribut tė ēmuar si iniciator i disa nismave qytetare, pėr zhvillimet politike dhe ekonomike rajonale e kombėtare, sikurse ka publikuar njė numėr tė konsiderueshėm opinionesh nė shtypin shqiptar pėr ēėshtje qė trajtojnė problemet e shėndetėsisė, zhvillimit ekonomik e politik. Po me aq dashuri, pėrkushtim e dėshirė ka shkruar dhe librin "Shkodra zonė e lirė". Nė periudhėn e fundit, qė nga vitit 2005 e nė vazhdim, ai shėrbeu si kėshilltar i Kryeministrit tė Republikės sė Shqipėrisė.


Berisha: Shkodra ndahet sot nga njė prej qytetarėve mė tė shquar

Berisha bėn homazhe
Berisha bėn homazhe pranė arkivolit tė Dr. Ferid Hotit

Kryeministri Sali Berisha dhe bashkėshortja e tij, Liri Berisha, bėnė homazhe nė nderim tė Dr. Ferit Hotit, i cili u nda dje nga jeta nė moshėn 64-vjeēare, pas njė sėmundjeje tė rėndė. Kryeministri Berisha dhe bashkėshortja e tij ngushėlluan pjesėtarėt e familjes Hoti pėr humbjen e tė afėrmit tė tyre dhe njė prej intelektualėve mė tė shquar dhe mė pas vendosėn njė kurorė me lule mbi arkivolin ku prehej trupi i pajetė i Dr. Ferit Hotit, i vendosur nė hollin e Prefekturės sė Shkodrės. Nė njė prononcim pėr mediat, Berisha tha se "Shkodra ndahet sot nga njė prej qytetarėve tė saj mė tė shquar, intelektualėve mė tė ndershėm, mė tė pėrkushtuar. Ferit Hoti ishte njė qytetar i vėrtetė shkodran, ishte njė intelektual i vėrtetė shqiptar, pasardhės i njė familje me tradita tė shkėlqyera, njė prind shembullor".

Duke iu referuar njohjes sė kahershme me doktor Ferit Hotin, me tė cilin ka qenė bashkėstudent nė Fakultetin e Mjekėsisė, kryeministri Berisha tha se "pėr mua, Ferit Hoti ishte njė mik qė nuk do ta harroj kurrė, njė mik i dashur, shumė i ēmuar qė nė vitet e hershme tė rinisė, deri sa u nda nga tė gjithė". "Me kėtė rast, unė u shpreh ngushėllimet e mia mė tė thella familjes, miqve, tė afėrmve, por edhe mbarė qytetit tė Shkodrės, qė ndahet sot me njėrin prej bijve tė saj mė tė shquar".

Nė homazhet nė nderim tė Dr. Hotit, krahas qindra qytetarėve shkodranė dhe tė ardhur nga rrethe tė tjera tė vendit, morėn pjesė dhe Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, deputetė, pėrfaqėsues tė trupit diplomatik nė Shkodėr, drejtues tė lartė tė pushtetit vendor, pėrfaqėsues tė institucioneve shtetėrore, etj. Trupi i pajetė i Dr. Ferit Hotit u pėrcoll pėr nė banesėn e fundit, rreth orės 13:00.


Topalli: Hoti ishte deputet i jashtėzakonshėm

Topalli bėn homazhe Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, e ka vlerėsuar Dr. Ferit Hotin si "njė koleg tė jashtėzakonshėm nė politikė". Pjesėmarrėse nė ceremoninė mortore tė dr. Hotit, qė u zhvillua tė shtunėn nė qytetin e Shkodrės, zonja Topalli do tė shprehej nė njė prononcim pėr median se "dr. Hotin e mbaj mend qė kur kam qenė e vogėl. Njihej si njė nga mjekėt mė tė mirė tė qytetit, njė ndėr mjekėt mė tė gjendshėm nė tė gjitha familjet shkodrane". "Mė pas e kisha koleg nė politikė dhe mund tė them se ishte njė deputet jashtėzakonisht i veēantė, plot energji, plot ide, shumė luftarak. Unė e kam pasur njė mbėshtetje dhe koleg tė jashtėzakonshėm", tha mė tej kryetarja e Kuvendit. Duke shprehur ngushėllimet pėr familjarėt e dr. Hotit, zonja Topalli tha se "duhet thėnė se nė ambientet tona politike, humbja e tij ka lėnė njė boshllėk, qė jo tė gjithė mund ta mbushin". Doktor Ferit Hoti ndėrroi jetė dje nė moshėn 64-vjeēare, pas njė sėmundjeje tė rėndė. Dr. Ferit Hoti ka qenė kryetar i Komisionit pėr Shėndetėsinė dhe Mbrojtjen e Mjedisit, sekretar i komisionit pėr Minoritetet dhe tė Drejtat e Njeriut, anėtar i lobit parlamentar pėr Korridorin 8 dhe pėrfaqėsues i Kuvendit tė Shqipėrisė nė Unionin Ndėrkombėtar (IPU).


Kirurgu qė ėndėrroi "shėrimin" e Shkodrės
Ish-deputeti Ferid Hoti propozoi qė rajoni tė kthehej nė zonė e lirė ekonomike -- marrė nga Shekulli
Postulati i Hotit: "Mjekėsia nuk i shėrben mjekut, por pacientėve"

Pak ditė mė parė u nda nga jeta nė njė moshė ende tė re, ish-deputeti i mirėnjohur i Shkodrės, Dr. Ferid Hoti. Me zanatin e tij si kirurg dhe traditat e thella qytetare qė transmetonte, ai u bė njė figurė e dashur pėr vendlindjen e tij. Profesioni i nderuar i mjekut kirurg nuk e pengoi tė asimilonte dhe propozonte ide qė do ta kthenin rajonin e varfėr tė Shkodrės nė njė zonė tė zhvilluar ekonomike. E tillė ishte nisma qė ai propozoi vite mė parė pėr ta kthyer rajonin nė njė zonė tė lirė ekonomike.

Ish-deputetit Dr. Hoti me librin "Shkodra - zonė lirė, Bazat strategjike tė zhvillimit nė rajonin e Shkodrės", kishte idenė qė tė jepte sugjerime tė rėndėsishme ekonomike, duke shfrytėzuar shembuj tė vendeve tė tjera, se si mund tė zhvillohej rajoni i Shkodrės, me hapa tė shpejtė dhe tė sigurtė, dhe se si Shkodra tė fitonte gradualisht rėndėsinė, qė dikur kishte patur nė zhvillimet ekonomike rajonale.

Rajoni i Shkodrės ka shumė burime natyrore, tė cilat pėr shkak tė njė politike tė gabuar, tė ndjekur nga qeveria komuniste 50 vjetėt e fundit dhe nga qeveri tė tjera para dhe pas saj, janė atrofizuar, izoluar nė vetvete, dhe kėto burime nuk shfrytėzohen sa dhe si duhet, pėr tė pėrmirėsuar cilėsinė e jetės sė njerėzve, duke ngritur tė ardhurat ekonomike tė tyre.

Kapacitetet ekonomike e turistike tė rajonit tė Shkodrės, duke filluar qė nga Plazhi i Velipojės; vendet turistike si Razma, Thethi e Vermoshi; mundėsitė pėr tė ngritur fabrikėn e ēimentos nė Postrribė dhe punishte tė tjera pėr pėrpunimin e mineraleve tė ndryshme; ngritjen e hidrocentraleve elektrike; ngritjen e punishteve tė ndryshme pėr industrinė ushqimore; thellimin e lumit Buna, qė tė bėhet i lundrueshėm, krijimin e njė kaskade pėr tė ruajtur nivelin liqenit, si dhe krijimin e njė porti tė brendshėm pėr Shkodrėn; krijimin e njė infrastukture rrugore pėr njė komunikim mė tė shpejtė, si pėr resurset malore, ashtu edhe ato bregdetare e liqenore, nė mėnyrė qė tė hapen perspektivat pėr njė komunikim ndėrballkanik.

E gjitha kjo mund tė arrihet gradualisht, nėse Shkodra favorizohet dhe kthehet nė njė zonė tė lirė, qoftė komerciale apo industriale. Kjo ėshtė edhe ideja themelore e librit nė gjuhėn angleze "Shkodra Free Zone", por jo vetėm kjo. Nė librin e Dr. Hotit, lexuesi mund tė gjejė njė pjesė krahasimore tė historisė ekonomike tė rajonit tė Shkodrės, qė nga koha kur Shkodra kishte 50 mijė banorė dhe Tirana 3 mijė, kohė kur Shkodra kishte tregun mė tė madh rajonal, i dyti pas Stambollit nė perandorinė turke, treg i cili u dogj nga malazezėt mė 1912, pas njė pushtimi tė shkurtėr tre javor, kur Bixhisteni (tregu i Shkodrės), veē tjerash u shkatėrrua plotėsisht.

Nė njė stil tė ri, Bixhisteni po ngrihet pėrsėri nė kėto kohė, por zhvillimi ekonomik nė kohėn e sotme, nuk mund tė vijė pa krijimin e rrugėve tė mira tė komunikimit dhe infrastrukturės sė domosdoshme. Duhet tė zgjidhen drejtues tė rinj nė rajonin e Shkodrės, tė cilėt kanė pikėpamje perėndimore dhe integruese, qė janė tė aftė t'i kuptojnė dhe zbatojnė mė mirė rregullat e ekonomisė sė tregut, pėr t'i dhėnė hov zhvillimit, dhe jo drejtues tė paaftė, tė korruptuar, tė cilėt nekrotizojnė zhvillimin me paaftėsinė e tyre, servilizmin e tejskajshėm pėr eprorėt dhe arrogancėn banale pėr vartėsit... prototipė tė kulturės bizantine e orientale. Shkodra ka nevojė pėr drejtues pragmatistė, tė aftė pėr tė kuptuar kohėn nė tė cilėn jetojmė, dinamikė dhe tė devotshėm nė prirjen e tyre pėr ta dashur vendin e vet dhe zhvillimin perėndimor tė tij.

Rruga Shkodėr - Hani Hotit ėshtė premtuar si njė investim italian prej rreth 22 milionė €, por projekti po vonohet pikėrisht se pushtetarėt lokalė, nuk mund tė fusin nė xhep 10 pėr qind tė investimit - praktikė kjo qė aplikhet pėr investimet vendore. Ėshtė premtuar gjithashtu njė zonė industriale nė Koplik, e cila, sidoqoftė, nėse bėhet dhe kur tė bėhet, do tė punėsojė qindra banorė tė zonės. Kjo po, do tė jetė edhe fillimi i investimeve serioze rajonale, tė cilat marrin shumė kohė kėtej nga ne, pėr shkak tė koncepteve tė ngurta ekonomike, qė ka klasa politike shqiptare dhe nė veēanti, ajo e sotme shkodrane.
(Marrė nga Shkoder.net)

| Prapa |