Kushtetuta e Republikės sė Shqipėrisė
KUSHTETUTA E REPUBLIKES SE SHQIPERISE
Ne, Populli i Shqipėrisė, krenarė dhe tė vetėdijshėm pėr
historinė tonė, me pėrgjegjėsi pėr tė ardhmen, me besim te Zoti
dhe/ose te vlera tė tjera universale,
me vendosmėrinė pėr tė ndėrtuar njė shtet tė sė drejtės,
demokratik e social, pėr tė garantuar tė drejtat dhe liritė
themelore tė njeriut,
me frymėn e tolerancės dhe tė bashkėjetesės fetare,
me zotimin pėr mbrojtjen e dinjitetit dhe tė personalitetit
njerėzor, si dhe pėr prosperitetin e tė gjithė kombit, pėr
paqen, mirėqenien, kulturėn dhe solidaritetin shoqėror,
me aspiratėn shekullore tė popullit shqiptar pėr identitetin
dhe bashkimin kombėtar,
me bindjen e thellė se drejtėsia, paqja, harmonia dhe
bashkėpunimi ndėrmjet kombeve janė ndėr vlerat mė tė larta tė njerėzimit,
VENDOSIM KETE KUSHTETUTE
PJESA E PARE
PARIME THEMELORE
NENI 1
1. Shqipėria ėshtė republikė parlamentare.
2. Republika e Shqipėrisė ėshtė shtet unitar dhe i pandashėm.
3. Qeverisja bazohet nė njė sistem zgjedhjesh tė lira, tė
barabarta, tė pėrgjithshme e periodike.
NENI 2
1. Sovraniteti nė Republikėn e Shqipėrisė i pėrket popullit.
2. Populli e ushtron sovranitetin nėpėrmjet pėrfaqėsuesve tė
tij ose drejtpėrsėdrejti.
3. Pėr ruajtjen e paqes dhe tė interesave kombėtarė, Republika
e Shqipėrisė mund tė marrė pjesė nė njė sistem sigurimi kolektiv,
nė bazė tė njė ligji tė miratuar me shumicėn e tė gjithė
anėtarėve tė Kuvendit.
NENI 3
Pavarėsia e shtetit dhe tėrėsia e territorit tė tij, dinjiteti
i njeriut, tė drejtat dhe liritė e tij, drejtėsia shoqėrore,
rendi kushtetues, pluralizmi, identiteti kombėtar dhe trashėgimia
kombėtare, bashkėjetesa fetare, si dhe bashkėjetesa dhe
mirėkuptimi i shqiptarėve me pakicat janė baza e kėtij shteti,
i cili ka pėr detyrė t'i respektojė dhe t'i mbrojė.
NENI 4
1. E drejta pėrbėn bazėn dhe kufijtė e veprimtarisė sė shtetit.
2. Kushtetuta ėshtė ligji mė i lartė nė Republikėn e Shqipėrisė.
3. Dispozitat e Kushtetutės zbatohen drejtpėrsėdrejti, pėrveē
rasteve kur Kushtetuta parashikon ndryshe.
NENI 5
Republika e Shqipėrisė zbaton tė drejtėn ndėrkombėtare tė
detyrueshme pėr tė.
NENI 6
Organizimi dhe funksionimi i organeve tė parashikuara nė kėtė
Kushtetutė rregullohen me ligjet e tyre pėrkatėse, pėrveē rasteve
kur nė Kushtetutė parashikohet ndryshe.
NENI 7
Sistemi i qeverisjes nė Republikėn e Shqipėrisė bazohet nė
ndarjen dhe balancimin ndėrmjet pushteteve ligjvėnės, ekzekutiv
dhe gjyqėsor.
NENI 8
1. Republika e Shqipėrisė mbron tė drejtat kombėtare tė
popullit shqiptar qė jeton jashtė kufijve tė saj.
2. Republika e Shqipėrisė mbron tė drejtat e shtetasve
shqiptarė me banim tė pėrkohshėm ose tė pėrhershėm jashtė kufijve tė vet.
3. Republika e Shqipėrisė u siguron ndihmė shtetasve shqiptarė
qė jetojnė e punojnė jashtė shtetit pėr tė ruajtur e pėr tė
zhvilluar lidhjet me trashėgiminė kulturore kombėtare.
NENI 9
1. Partitė politike krijohen lirisht. Organizimi i tyre duhet
tė pėrputhet me parimet demokratike.
2. Partitė politike dhe organizatat e tjera, programet dhe
veprimtaria e tė cilave mbėshteten nė metoda totalitariste, qė
nxitin e pėrkrahin urrejtjen racore, fetare, krahinore ose
etnike, qė pėrdorin dhunėn pėr marrjen e pushtetit ose pėr tė
ndikuar nė politikėn shtetėrore, si edhe ato me karakter tė
fshehtė janė tė ndaluara sipas ligjit.
3. Burimet financiare tė partive, si dhe shpenzimet e tyre
bėhen kurdoherė publike.
NENI 10
1. Nė Republikėn e Shqipėrisė nuk ka fe zyrtare.
2. Shteti ėshtė asnjanės nė ēėshtjet e besimit e tė ndėrgjegjes
dhe garanton lirinė e shprehjes sė tyre nė jetėn publike.
3. Shteti njeh barazinė e bashkėsive fetare.
4. Shteti dhe bashkėsitė fetare respektojnė nė mėnyrė tė
ndėrsjelltė pavarėsinė e njėri-tjetrit dhe bashkėpunojnė nė tė
mirė tė secilit dhe tė tė gjithėve.
5. Marrėdhėniet ndėrmjet shtetit dhe bashkėsive fetare
rregullohen mbi bazėn e marrėveshjeve tė lidhura ndėrmjet
pėrfaqėsuesve tė tyre dhe Kėshillit tė Ministrave. Kėto
marrėveshje ratifikohen nė Kuvend.
6. Bashkėsitė fetare janė persona juridikė. Ato kanė pavarėsi
nė administrimin e pasurive tė tyre sipas parimeve, rregullave
dhe kanoneve tė tyre, pėr sa nuk cenohen interesat e tė tretėve.
NENI 11
1. Sistemi ekonomik i Republikės sė Shqipėrisė bazohet nė
pronėn private e publike, si dhe nė ekonominė e tregut dhe nė
lirinė e veprimtarisė ekonomike.
2. Prona private dhe publike mbrohen njėlloj me ligj.
3. Kufizime tė lirisė sė veprimtarisė ekonomike mund tė
vendosen vetėm me ligj dhe vetėm pėr arsye tė rėndėsishme publike.
NENI 12
1. Forcat e armatosura sigurojnė pavarėsinė e vendit, si dhe
mbrojnė tėrėsinė territoriale dhe rendin e tij kushtetues.
2. Forcat e armatosura ruajnė asnjanėsinė nė ēėshtjet politike
dhe i nėnshtrohen kontrollit civil.
3. Asnjė forcė e huaj ushtarake nuk mund tė vendoset dhe as tė
kalojė nė territorin shqiptar, si dhe asnjė forcė ushtarake
shqiptare nuk mund tė dėrgohet jashtė, pėrveēse me njė ligj tė
miratuar me shumicėn e tė gjithė anėtarėve tė Kuvendit.
NENI 13
Qeverisja vendore nė Republikėn e Shqipėrisė ngrihet nė bazė tė
parimit tė decentralizmit tė pushtetit dhe ushtrohet sipas
parimit tė autonomisė vendore.
NENI 14
1. Gjuha zyrtare nė Republikėn e Shqipėrisė ėshtė shqipja.
2. Flamuri kombėtar ėshtė i kuq me njė shqiponjė tė zezė
dykrenore nė mes.
3. Stema e Republikės sė Shqipėrisė paraqet njė shqyt me fushė
tė kuqe me njė shqiponjė tė zezė dykrenore nė mes. Nė krye tė
shqytit, me ngjyrė tė artė, ėshtė vendosur pėrkrenarja e
Skėnderbeut.
4. Himni kombėtar ėshtė "Rreth Flamurit tė Pėrbashkuar".
5. Festa Kombėtare e Republikės sė Shqipėrisė ėshtė Dita e
Flamurit, 28 Nėntori.
6. Kryeqyteti i Republikės sė Shqipėrisė ėshtė Tirana.
7. Forma dhe pėrmasat e simboleve kombėtare, pėrmbajtja e
tekstit tė himnit kombėtar, si dhe pėrdorimi i tyre rregullohen me ligj.
PJESA E DYTE
TE DREJTAT DHE LIRITE THEMELORE TE NJERIUT
KREU I
PARIME TE PERGJITHSHME
NENI 15
1. TE DREJTAT DHE LIRITE THEMELORE TE NJERIUT JANE TE
pandashme, tė patjetėrsueshme e tė padhunueshme dhe qėndrojnė
nė themel tė tė gjithė rendit juridik.
2. Organet e pushtetit publik, nė pėrmbushje tė detyrave tė
tyre, duhet tė respektojnė tė drejtat dhe liritė themelore tė
njeriut, si dhe tė kontribuojnė nė realizimin e tyre.
NENI 16
1. Tė drejtat e liritė themelore, si dhe detyrimet e
parashikuara nė Kushtetutė pėr shtetasit shqiptarė vlejnė njėlloj
edhe pėr tė huajt e pėr personat pa shtetėsi nė territorin e
Republikės sė Shqipėrisė, me pėrjashtim tė rasteve kur Kushtetuta
e lidh nė mėnyrė tė posaēme me shtetėsinė shqiptare ushtrimin e
tė drejtave e tė lirive tė caktuara.
2. Tė drejtat dhe liritė themelore, si dhe detyrimet e
parashikuara ne Kushtetutė vlejnė edhe pėr personat juridikė, pėr
aq sa pėrputhen me qėllimet e pėrgjithshme tė kėtyre personave
dhe me thelbin e kėtyre tė drejtave, lirive dhe detyrimeve.
NENI 17
1. Kufizime tė tė drejtave dhe lirive tė parashikuara nė kėtė
Kushtetutė mund tė vendosen vetėm me ligj pėr njė interes publik
ose pėr mbrojtjen e tė drejtave tė tė tjerėve. Kufizimi duhet tė
jetė nė pėrpjesėtim me gjendjen qė e ka diktuar atė.
2. Kėto kufizime nuk mund tė cenojnė thelbin e lirive dhe tė
tė drejtave dhe nė asnjė rast nuk mund tė tejkalojnė kufizimet
e parashikuara nė Konventėn Europiane pėr tė Drejtat e Njeriut.
NENI 18
1. Tė gjithė janė tė barabartė pėrpara ligjit.
2. Askush nuk mund tė diskriminohet padrejtėsisht pėr shkaqe
tė tilla si gjinia, raca, feja, etnia, gjuha, bindjet politike,
fetare a filozofike, gjendja ekonomike, arsimore, sociale ose
pėrkatėsia prindėrore.
3. Askush nuk mund tė diskriminohet pėr shkaqet e pėrmendura
nė paragrafin 2, nėse nuk ekziston njė pėrligjje e arsyeshme dhe objektive.
NENI 19
1. Kushdo qė lind duke pasur qoftė edhe njėrin prej prindėrve
me shtetėsi shqiptare, e fiton vetiu shtetėsinė shqiptare.
Shtetėsia shqiptare fitohet edhe pėr shkaqe tė tjera tė
parashikuara me ligj.
2. Shtetasi shqiptar nuk mund ta humbasė shtetėsinė, pėrveēse
kur ai heq dorė prej saj.
NENI 20
1. Personat qė u pėrkasin pakicave kombėtare ushtrojnė nė
barazi tė plotė para ligjit tė drejtat dhe liritė e tyre.
2. Ata kanė tė drejtė tė shprehin lirisht, pa u ndaluar as
detyruar, pėrkatėsinė e tyre etnike, kulturore, fetare e
gjuhėsore. Ata kanė tė drejtė t'i ruajnė e zhvillojnė ato, tė
mėsojnė dhe tė mėsohen nė gjuhėn e tyre amtare, si dhe tė
bashkohen nė organizata e shoqata pėr mbrojtjen e interesave dhe
tė identitetit tė tyre.
KREU II
LIRITE DHE TE DREJTAT VETJAKE
NENI 21
JETA E PERSONIT MBROHET ME LIGJ .
NENI 22
1. Liria e shprehjes ėshtė e garantuar.
2. Liria e shtypit, e radios dhe e televizionit ėshtė e garantuar.
3. Censura paraprake e mjeteve tė komunikimit ndalohet.
4. Ligji mund tė kėrkojė dhėnien e autorizimit pėr funksionimin
e stacioneve tė radios ose tė televizionit.
NENI 23
1. E drejta e informimit ėshtė e garantuar.
2. Kushdo ka tė drejtė, nė pėrputhje me ligjin, tė marrė
informacion pėr veprimtarinė e organeve shtetėrore, si dhe tė
personave qė ushtrojnė funksione shtetėrore.
3. Kujtdo i jepet mundėsia tė ndjekė mbledhjet e organeve tė
zgjedhura kolektive.
NENI 24
1. Liria e ndėrgjegjes dhe e fesė eshtė e garantuar.
2. Secili ėshtė i lirė tė zgjedhė ose tė ndryshojė fenė ose
bindjet, si dhe t'i shfaqė ato individualisht ose kolektivisht,
nė publik ose nė jetėn private, nėpėrmjet kultit, arsimimit,
praktikave ose kryerjes sė riteve.
3. Askush nuk mund tė detyrohet ose tė ndalohet tė marrė pjesė
nė njė bashkėsi fetare ose nė praktikat e saj, si dhe tė bėjė
publike bindjet ose besimin e tij.
NENI 25
Askush nuk mund t'i nėnshtrohet torturės, dėnimit apo trajtimit
mizor, ēnjerėzor ose poshtėrues.
NENI 26
Askujt nuk mund t'i kėrkohet tė kryejė njė punė tė detyruar,
pėrveēse nė rastet e ekzekutimit tė njė vendimi gjyqėsor, tė
kryerjes sė shėrbimit ushtarak, tė njė shėrbimi qė rrjedh nga njė
gjendje lufte, nga njė gjendje e jashtėzakonshme ose nga njė
fatkeqėsi natyrore, qė kėrcėnon jetėn ose shėndetin e njerėzve.
NENI 27
1. Askujt nuk mund t'i hiqet liria, pėrveēse nė rastet dhe
sipas procedurave tė parashikuara me ligj.
2. Liria e personit nuk mund tė kufizohet, pėrveēse nė rastet
e mėposhtme:
a) kur ėshtė dėnuar me burgim nga gjykata kompetente;
b) pėr moszbatim tė urdhrave tė ligjshėm tė gjykatės ose pėr
moszbatim tė ndonjė detyrimi tė caktuar me ligj;
c) kur ka dyshime tė arsyeshme se ka kryer njė vepėr penale ose
pėr tė parandaluar kryerjen prej tij tė veprės penale ose
largimin e tij pas kryerjes sė saj;
ē) pėr mbikėqyrjen e tė miturit pėr qėllime edukimi ose pėr
shoqėrimin e tij nė organin kompetent;
d) kur personi ėshtė pėrhapės i njė sėmundjeje ngjitėse, i
paaftė mendėrisht dhe i rrezikshėm pėr shoqėrinė;
dh) pėr hyrje tė paligjshme nė kufirin shtetėror, si dhe nė
rastet e dėbimit ose tė ekstradimit.
3. Askujt nuk mund t'i hiqet liria vetėm pėr shkak se nuk ėshtė
nė gjendje tė pėrmbushė njė detyrim kontraktor.
NENI 28
1. Kushdo, tė cilit i hiqet liria, ka tė drejtė tė njoftohet
menjėherė nė gjuhėn qė ai kupton, pėr shkaqet e kėsaj mase, si
dhe pėr akuzėn qė i bėhet. Personi, tė cilit i ėshtė hequr liria,
duhet tė njoftohet se nuk ka asnjė detyrim tė bėjė ndonjė
deklaratė dhe ka tė drejtė tė komunikojė menjėherė me avokatin,
si dhe t'i jepet mundėsia pėr realizimin e tė drejtave tė tij.
2. Personi, tė cilit i ėshtė hequr liria sipas nenit 27,
paragrafi 2, nėnparagrafi c, duhet tė dėrgohet brenda 48 orėve
pėrpara gjyqtarit, i cili vendos paraburgimin ose lirimin e tij
jo mė vonė se 48 orė nga ēasti i marrjes sė dokumenteve pėr shqyrtim.
3. I paraburgosuri ka tė drejtė tė ankohet kundėr vendimit tė
gjyqtarit. Ai ka tė drejtė tė gjykohet brenda njė afati tė
arsyeshėm ose tė procedohet i lirė pėrkundrejt njė garancie
pasurore sipas ligjit.
4. Nė tė gjitha rastet e tjera, personi, tė cilit i hiqet liria
nė rrugė jashtėgjyqėsore, mund t'i drejtohet nė ēdo kohė
gjyqtarit, i cili vendos brenda 48 orėve pėr ligjshmėrinė e kėsaj mase.
5. ēdo person, tė cilit i ėshtė hequr liria sipas nenit 27,
ka tė drejtėn e trajtimit njerėzor dhe tė respektimit tė dinjitetit tė tij.
NENI 29
1. Askush nuk mund tė akuzohet ose tė deklarohet fajtor pėr njė
vepėr penale, e cila nuk konsiderohej e tillė me ligj nė kohėn
e kryerjes sė saj, me pėrjashtim tė veprave, tė cilat nė kohėn
e kryerjes sė tyre, pėrbėnin krime lufte ose krime kundėr
njerėzimit sipas sė drejtės ndėrkombėtare.
2. Nuk mund tė jepet njė dėnim mė i rėndė se ai qė ka qenė
parashikuar me ligj nė kohėn e kryerjes sė veprės penale.
3. Ligji penal favorizues ka fuqi prapavepruese.
NENI 30
Kushdo quhet i pafajshėm pėrderisa nuk i ėshtė provuar fajėsia
me vendim gjyqėsor tė formės sė prerė.
NENI 31
Gjatė procesit penal kushdo ka tė drejtė:
a) tė vihet nė dijeni menjėherė dhe hollėsisht pėr akuzėn qė
i bėhet, pėr tė drejtat e tij, si dhe t'i krijohet mundėsia pėr
tė njoftuar familjen ose tė afėrmit e tij;
b) tė ketė kohėn dhe lehtėsitė e mjaftueshme pėr tė pėrgatitur
mbrojtjen e vet;
c) tė ketė ndihmėn pa pagesė tė njė pėrkthyesi, kur nuk flet
ose nuk kupton gjuhėn shqipe;
ē) tė mbrohet vetė ose me ndihmėn e njė mbrojtėsi ligjor tė
zgjedhur prej tij; tė komunikojė lirisht dhe privatisht me tė,
si dhe t'i sigurohet mbrojtja falas, kur nuk ka mjete tė mjaftueshme;
d) t'u bėjė pyetje dėshmitarėve tė pranishėm dhe tė kėrkojė
paraqitjen e dėshmitarėve, tė ekspertėve dhe tė personave tė
tjerė, tė cilėt mund tė sqarojnė faktet.
NENI 32
1. Askush nuk mund tė detyrohet tė dėshmojė kundėr vetvetes ose
familjes sė vet dhe as tė pohojė fajėsinė e tij.
2. Askush nuk mund tė deklarohet fajtor mbi bazėn e tė dhėnave
tė mbledhura nė mėnyrė tė paligjshme.
NENI 33
1. Kushdo ka tė drejtė tė dėgjohet para se tė gjykohet.
2. Nga kjo e drejtė nuk mund tė pėrfitojė personi qė i fshihet drejtėsisė.
NENI 34
Askush nuk mund tė dėnohet mė shumė se njė herė per tė njėjtėn
vepėr penale dhe as tė gjykohet sėrish, me pėrjashtim tė rasteve
kur ėshtė vendosur rigjykimi i ēėshtjes nga njė gjykatė mė e
lartė, sipas mėnyrės sė parashikuar me ligj.
NENI 35
1. Askush nuk mund tė detyrohet, pėrveēse kur e kėrkon ligji,
tė bėjė publike tė dhėna qė lidhen me personin e tij.
2. Mbledhja, pėrdorimi dhe bėrja publike e tė dhėnave rreth
personit bėhet me pėlqimin e tij, me pėrjashtim tė rasteve tė
parashikuara me ligj.
3. Kushdo ka tė drejtė tė njihet me tė dhėnat e mbledhura rreth
tij, me pėrjashtim tė rasteve tė parashikuara me ligj.
4. Kushdo ka tė drejtė tė kėrkojė ndreqjen ose fshirjen e tė
dhėnave tė pavėrteta ose tė paplota ose tė mbledhura nė
kundėrshtim me ligjin.
NENI 36
Liria dhe fshehtėsia e korrespondencės ose e ēdo mjeti tjetėr tė
komunikimit janė tė garantuara.
NENI 37
1. Paprekshmėria e banesės ėshtė e garantuar.
2. Kontrollet e banesės, si dhe tė mjediseve qė njėsohen me tė,
mund tė bėhen vetėm nė rastet dhe nė mėnyrat e parashikuara me ligj.
3. Askujt nuk mund t'i bėhet kontroll vetjak jashtė procesit
penal, me pėrjashtim tė rasteve tė hyrjes nė territorin e shtetit
dhe tė daljes prej tij ose pėr tė mėnjanuar njė rrezik qė i
kanoset sigurimit publik.
NENI 38
1. Kushdo ka tė drejtė tė zgjedhė vendbanimin si dhe tė lėvizė
lirisht nė ēdo pjesė tė territorit tė shtetit.
2. Askush nuk mund tė pengohet tė dalė lirisht jashtė shtetit.
NENI 39
1. Asnjė shtetas shqiptar nuk mund tė dėbohet nga territori i shtetit.
2. Ekstradimi mund tė lejohet vetėm kur ėshtė parashikuar
shprehimisht nė marrėveshjet ndėrkombėtare nė tė cilat Republika
e Shqipėrisė ėshtė palė, dhe vetėm me vendim gjyqėsor.
3. Ndalohet dėbimi kolektiv i tė huajve. Dėbimi i individėve
tė huaj lejohet nė kushtet e pėrcaktuara me ligj.
NENI 40
Tė huajt kanė tė drejtėn e strehimit nė Republikėn e Shqipėrisė sipas ligjit.
NENI 41
1. E drejta e pronės private ėshtė e garantuar.
2. Prona fitohet me dhurim, me trashėgimi, me blerje dhe me ēdo
mėnyrė tjetėr klasike tė parashikuar nė Kodin Civil.
3. Ligji mund tė parashikojė shpronėsime ose kufizime nė
ushtrimin e sė drejtės sė pronės vetėm pėr interesa publikė.
4. Shpronėsimet ose ato kufizime tė sė drejtės sė pronės qė
barazohen me shpronėsimin, lejohen vetėm pėrkundrejt njė
shpėrblimi tė drejtė.
5. Pėr mosmarrėveshjet lidhur me masėn e shpėrblimit mund tė
bėhet ankim nė gjykatė.
NENI 42
1. Liria, prona dhe tė drejtat e njohura me Kushtetutė dhe me
ligj nuk mund tė cenohen pa njė proces tė rregullt ligjor.
2. Kushdo, pėr mbrojtjen e tė drejtave, tė lirive dhe tė
interesave tė tij kushtetues dhe ligjorė, ose nė rastin e akuzave
tė ngritura kundėr tij, ka tė drejtėn e njė gjykimi tė drejtė dhe
publik brenda njė afati tė arsyeshėm nga njė gjykatė e pavarur
dhe e paanshme e caktuar me ligj.
NENI 43
Kushdo ka tė drejtė tė ankohet kundėr njė vendimi gjyqėsor nė njė
gjykatė mė tė lartė, pėrveēse kur nė Kushtetutė parashikohet ndryshe.
NENI 44
Kushdo ka tė drejtė tė rehabilitohet dhe/ose tė zhdėmtohet nė
pėrputhje me ligjin, nė rast se ėshtė dėmtuar pėr shkak tė njė
akti, veprimi ose mosveprimi tė paligjshėm tė organeve shtetėrore.
KREU III
LIRITE DHE TE DREJTAT POLITIKE
NENI 45
1. Ēdo shtetas qė ka mbushur tetėmbėdhjetė vjeē, qoftė edhe
ditėn e zgjedhjeve, ka tė drejtėn tė zgjedhė dhe tė zgjidhet.
2. Pėrjashtohen nga e drejta e zgjedhjes shtetasit e deklaruar
me vendim gjyqėsor tė formės sė prerė si tė paaftė mendėrisht.
3. Tė dėnuarit qė janė duke vuajtur dėnimin me heqje tė lirisė,
kanė vetėm tė drejtėn pėr tė zgjedhur.
4. Vota ėshtė vetjake, e barabartė, e lirė dhe e fshehtė.
NENI 46
1. Kushdo ka tė drejtė tė organizohet kolektivisht pėr ēfarėdo
qėllimi tė ligjshėm.
2. Regjistrimi nė gjykatė i organizatave ose i shoqatave bėhet
sipas procedurės sė parashikuar me ligj.
3. Organizatat ose shoqatat qė ndjekin qėllime antikushtetuese
janė tė ndaluara sipas ligjit.
NENI 47
1. Liria e tubimeve paqėsore dhe pa armė, si dhe e pjesėmarrjes
nė to ėshtė e garantuar.
2. Tubimet paqėsore nė sheshe dhe nė vendet e kalimit publik
bėhen sipas procedurave tė parashikuara me ligj.
NENI 48
Kushdo, vetė ose sė bashku me tė tjerė, mund t'u drejtojė
kėrkesa, ankesa ose vėrejtje organeve publike, tė cilat janė tė
detyruara tė pėrgjigjen nė afatet dhe kushtet e caktuara me ligj.
KREU IV
LIRITE DHE TE DREJTAT EKONOMIKE, SOCIALE DHE KULTURORE
NENI 49
1. Secili ka tė drejtė tė fitojė mjetet e jetesės sė tij me
punė tė ligjshme, qė e ka zgjedhur ose pranuar vetė. Ai ėshtė i
lirė tė zgjedhė profesionin, vendin e punės, si dhe sistemin e
kualifikimit tė vet profesional.
2. Tė punėsuarit kanė tė drejtėn e mbrojtjes shoqėrore tė punės.
NENI 50
Tė punėsuarit kanė tė drejtė tė bashkohen lirisht nė organizata
sindikale pėr mbrojtjen e interesave tė tyre tė punės.
NENI 51
1. E drejta e tė punėsuarit pėr grevė qė ka tė bėjė me
marrėdhėniet e punės, ėshtė e garantuar.
2. Kufizime pėr kategori tė veēanta tė punėsuarish mund tė
vendosen me ligj pėr t'i siguruar shoqėrisė shėrbimet e
domosdoshme.
NENI 52
1. Kushdo ka tė drejtėn e sigurimeve shoqėrore nė pleqėri ose
kur ėshtė i paaftė pėr punė, sipas njė sistemi tė caktuar me ligj.
2. Kushdo, kur mbetet pa punė pėr shkaqe tė pavarura nga
vullneti i tij dhe kur nuk ka mjete tė tjera jetese, ka tė
drejtėn e ndihmės nė kushtet e parashikuara me ligj.
NENI 53
1. Kushdo ka tė drejtė tė martohet dhe tė ketė familje.
2. Martesa dhe familja gėzojnė mbrojtjen e veēantė tė shtetit.
3. Lidhja dhe zgjidhja e martesės rregullohen me ligj.
NENI 54
1. Fėmijėt, tė rinjtė, gratė shtatzėna dhe nėnat e reja kanė
tė drejtėn e njė mbrojtjeje tė veēantė nga shteti.
2. Fėmijėt e lindur jashtė martese kanė tė drejta tė barabarta
me tė lindurit nga martesa.
3. Ēdo fėmijė ka tė drejtė tė jetė i mbrojtur nga dhuna,
keqtrajtimi, shfrytėzimi dhe pėrdorimi pėr punė, e veēanėrisht
nėn moshėn minimale pėr punėn e fėmijėve, qė mund tė dėmtojė
shėndetin, moralin ose tė rrezikojė jetėn a zhvillimin e tij normal.
NENI 55
1. Shtetasit gėzojnė nė mėnyrė tė barabartė tė drejtėn pėr kujdes
shėndetėsor nga shteti.
2. Kushdo ka tė drejtė pėr sigurim shėndetėsor sipas procedurės
sė caktuar me ligj.
NENI 56
Kushdo ka tė drejtė tė informohet pėr gjendjen e mjedisit dhe
pėr mbrojtjen e tij.
NENI 57
1. Kushdo ka tė drejtėn pėr arsimim.
2. Arsimi shkollor i detyrueshėm caktohet me ligj.
3. Arsimi i mesėm i pėrgjithshėm publik ėshtė i hapur pėr tė gjithė.
4. Arsimi i mesėm profesional dhe i lartė mund tė kushtėzohet
vetėm nga kritere aftėsie.
5. Arsimi i detyrueshėm, si dhe arsimi i mesėm i pėrgjithshėm
nė shkollat publike ėshtė falas.
6. Nxėnėsit dhe studentėt mund tė arsimohen edhe nė shkolla
jopublike tė tė gjitha niveleve, tė cilat krijohen e funksionojnė
nė bazė tė ligjit.
7. Autonomia e institucioneve tė arsimit tė lartė dhe liria
akademike janė tė garantuara me ligj.
NENI 58
1. Liria e krijimit artistik dhe e kėrkimit shkencor, vėnia nė
pėrdorim si dhe pėrfitimi prej arritjeve tė tyre janė tė
garantuara pėr tė gjithė.
2. E drejta e autorit mbrohet me ligj.
KREU V
OBJEKTIVAT SOCIALE
NENI 59
1. Shteti, brenda kompetencave kushtetuese dhe mjeteve qė
disponon, si dhe nė plotėsim tė nismės dhe tė pėrgjegjėsisė
private, synon:
a) punėsimin nė kushte tė pėrshtatshme tė tė gjithė personave
tė aftė pėr punė;
b) plotėsimin e nevojave tė shtetasve pėr strehim;
c) standardin mė tė lartė shėndetėsor, fizik e mendor, tė
mundshėm;
ē) arsimimin dhe kualifikimin sipas aftėsive tė fėmijėve dhe
tė tė rinjve, si dhe tė personave tė pazėnė me punė;
d) njė mjedis tė shėndetshėm dhe ekologjikisht tė pėrshtatshėm
pėr brezat e sotėm dhe tė ardhshėm;
dh) shfrytėzimin racional tė pyjeve, ujėrave, kullotave dhe
burimeve tė tjera natyrore mbi bazėn e parimit tė zhvillimit tė
qėndrueshėm;
e) pėrkujdesjen dhe ndihmėn pėr tė moshuarit, jetimėt dhe
invalidėt;
ė) zhvillimin e sportit dhe tė veprimtarive ripėrtėritėse;
f) riaftėsimin shėndetėsor, edukimin e specializuar dhe
integrimin nė shoqėri tė tė paaftėve, si dhe pėrmirėsimin nė
vazhdimėsi tė kushteve tė tyre tė jetesės;
g) mbrojtjen e trashėgimisė kombėtare, kulturore dhe kujdesin
e veēantė pėr gjuhėn shqipe.
2. Pėrmbushja e objektivave socialė nuk mund tė kėrkohet
drejtpėrdrejt nė gjykatė. Ligji pėrcakton kushtet dhe masėn nė
tė cilat mund tė kėrkohet realizimi i kėtyre objektivave.
KREU VI
AVOKATI I POPULLIT
NENI 60
1. Avokati i Popullit mbron tė drejtat, liritė dhe interesat
e ligjshėm tė individit nga veprimet ose mosveprimet e paligjshme
e tė parregullta tė organeve tė administratės publike.
2. Avokati i Popullit ėshtė i pavarur nė ushtrimin e detyrės sė tij.
3. Avokati i Popullit ka buxhet tė veēantė, tė cilin e
administron vetė. Ai e propozon buxhetin sipas ligjit.
NENI 61
1. Avokati i Popullit zgjidhet nga tri tė pestat e tė gjithė
anėtarėve tė Kuvendit pėr njė periudhė prej 5 vjetėsh, me tė
drejtė rizgjedhjeje.
2. Avokati i Popullit mund tė jetė ēdo shtetas shqiptar, me
arsim tė lartė, me njohuri dhe veprimtari tė njohura nė fushėn
e tė drejtave tė njeriut dhe tė ligjit.
3. Avokati i Popullit gėzon imunitetin e gjyqtarit tė Gjykatės sė Lartė.
4. Avokati i Popullit nuk mund tė bėjė pjesė nė asnjė parti
politike, nuk mund tė kryejė veprimtari tjetėr politike,
shtetėrore ose profesionale dhe as tė marrė pjesė nė organizmat
drejtues tė organizatave shoqėrore, ekonomike dhe tregtare.
NENI 62
1. Avokati i Popullit mund tė shkarkohet vetėm me kėrkesė tė
motivuar tė jo mė pak se njė sė tretės sė deputetėve.
2. Nė kėtė rast Kuvendi vendos me tri tė pestat e tė gjithė
anėtarėve tė tij.
NENI 63
1. Avokati i Popullit paraqet raport vjetor pėrpara Kuvendit.
2. Avokati i Popullit raporton pėrpara Kuvendit kur i kėrkohet
prej kėtij, si dhe mund t'i kėrkojė Kuvendit tė dėgjohet pėr
ēėshtje qė ai i ēmon tė rėndėsishme.
3. Avokati i Popullit ka tė drejtė tė bėjė rekomandime dhe tė
propozojė masa kur vėren shkelje tė tė drejtave dhe lirive tė
njeriut nga administrata publike.
4. Organet dhe funksionarėt publikė janė tė detyruar t'i
paraqesin Avokatit tė Popullit tė gjitha dokumentet dhe
informacionet e kėrkuara prej tij.
PJESA E TRETE
KUVENDI
KREU I
ZGJEDHJA DHE AFATI
NENI 64
1. Kuvendi pėrbėhet nga 140 deputetė. 100 deputetė zgjidhen
drejtpėrdrejt nė zona njėemėrore me numėr tė pėrafėrt
zgjedhėsish. 40 deputetė zgjidhen nga listat shumemėrore tė
partive dhe/ose koalicioneve tė partive sipas renditjes nė to.
2. Numri i pėrgjithshėm i deputetėve tė ēdo partie dhe/ose
koalicioni partish pėrcaktohet nė raport sa mė tė afėrt me votat
e vlefshme tė marra prej tyre nė tė gjithė vendin nė raundin e
parė tė zgjedhjeve.
3. Partitė qė marrin mė pak se 2.5 pėr qind dhe koalicionet e
partive qė marrin mė pak se 4 pėr qind tė votave tė vlefshme nė
tė gjithė vendin nė raundin e parė tė zgjedhjeve, nuk pėrfitojnė
nga listat shumemėrore pėrkatėse.
NENI 65
1. Kuvendi zgjidhet pėr katėr vjet.
2. Zgjedhjet pėr Kuvendin zhvillohen 60 deri nė 30 ditė para
mbarimit tė mandatit dhe jo mė vonė se 45 ditė pas shpėrndarjes sė tij.
3. Mandati i Kuvendit vazhdon deri nė mbledhjen e parė tė
Kuvendit tė ri. Nė kėtė ndėrkohė Kuvendi nuk mund tė nxjerrė
ligje ose tė marrė vendime, me pėrjashtim tė rasteve tė vendosjes
sė masave tė jashtėzakonshme.
NENI 66
Mandati i Kuvendit zgjatet vetėm nė rast lufte dhe pėr aq kohė
sa vazhdon ajo. Kur Kuvendi ėshtė i shpėrndarė, ai rithirret vetiu.
NENI 67
1. Kuvendi i porsazgjedhur thirret nė mbledhjen e parė nga
Presidenti i Republikės jo mė vonė se 20 ditė nga pėrfundimi i
zgjedhjeve.
2. Nė rast se Presidenti i Republikės nuk e ushtron kėtė
kompetencė, Kuvendi duhet tė mblidhet vetė brenda 10 ditėve nga
mbarimi i afatit tė parashikuar nė paragrafin 1 tė kėtij neni.
KREU II
DEPUTETET
NENI 68
1. Kandidatėt pėr deputetė mund tė paraqiten vetėm nga partitė
politike, nga koalicionet e partive, si dhe nga zgjedhėsit.
2. Rregullat pėr caktimin e kandidatėve pėr deputetė, pėr
organizimin dhe zhvillimin e zgjedhjeve, si dhe pėrcaktimi i
zonave zgjedhore dhe kushtet e vlefshmėrisė sė zgjedhjeve
rregullohen nga ligji pėr zgjedhjet.
NENI 69
1. Nuk mund tė kandidojnė e as tė zgjidhen deputetė, pa hequr
dorė nga detyra:
a) gjyqtarėt, prokurorėt;
b) ushtarakėt e shėrbimit aktiv;
c) punonjėsit e policisė dhe tė sigurimit kombėtar;
ē) pėrfaqėsuesit diplomatikė;
d) kryetarėt e bashkive dhe tė komunave, si dhe prefektėt nė
vendet ku kryejnė detyrat e tyre;
dh) kryetarėt dhe anėtarėt e komisioneve tė zgjedhjeve;
e) Presidenti i Republikės dhe funksionarėt e lartė tė
administratės shtetėrore tė parashikuar nga ligji.
2. Mandati i fituar nė kundėrshtim me paragrafin 1 tė kėtij
neni ėshtė i pavlefshėm.
NENI 70
1. Deputetėt pėrfaqėsojnė popullin dhe nuk lidhen me asnjė
mandat detyrues.
2. Deputetėt nuk mund tė ushtrojnė njėkohėsisht asnjė detyrė
tjetėr shtetėrore, pėrveē asaj tė anėtarit tė Kėshillit tė
Ministrave. Rastet e tjera tė papajtueshmėrisė caktohen me ligj.
3. Deputetėt nuk mund tė kryejnė asnjė veprimtari fitimprurėse
qė buron nga pasuria e shtetit ose e pushtetit vendor dhe as tė
fitojnė pasuri tė kėtyre.
4. Pėr ēdo shkelje tė paragrafit 3 tė kėtij neni, me mocion tė
kryetarit tė Kuvendit ose tė njė sė dhjetės sė anėtarėve tė tij,
Kuvendi vendos pėr dėrgimin e ēėshtjes nė Gjykatėn Kushtetuese,
e cila konstaton papajtueshmėrinė.
NENI 71
1. Mandati i deputetit fillon ditėn qė ai shpallet i zgjedhur
nga komisioni pėrkatės i zgjedhjeve.
2. Mandati i deputetit mbaron ose ėshtė i pavlefshėm, sipas
rastit:
a) kur ai nuk bėn betimin;
b) kur heq dorė nga mandati;
c) kur vėrtetohet njė nga kushtet e pazgjedhshmėrisė ose
papajtueshmėrisė tė parashikuara nė nenet 69, 70 paragrafėt 2 dhe 3;
ē) kur mbaron mandati i Kuvendit;
d) kur mungon pa arsye mbi 6 muaj rresht nė Kuvend;
dh) kur dėnohet me vendim gjyqėsor tė formės sė prerė pėr
kryerjen e njė krimi.
NENI 72
Para fillimit tė ushtrimit tė mandatit deputetėt bėjnė betimin nė Kuvend.
NENI 73
1. Deputeti nuk mban pėrgjegjėsi pėr mendimet e shprehura nė
Kuvend dhe pėr votat e dhėna prej tij. Kjo dispozitė nuk
zbatohet nė rastin e shpifjes.
2. Deputeti nuk mund tė ndiqet penalisht pa autorizimin e
Kuvendit. Autorizimi kėrkohet edhe nė rastin kur ai do tė arrestohet.
3. Deputeti mund tė ndalohet ose tė arrestohet pa autorizim kur
kapet nė kryerje e sipėr ose menjėherė pas kryerjes sė njė krimi
tė rėndė. Nė kėto raste, Prokurori i Pėrgjithshėm njofton
menjėherė Kuvendin, i cili, kur konstaton se nuk ka vend pėr
procedim, vendos pėr heqjen e masės.
4. Pėr rastet e parashikuara nė paragrafėt 2 dhe 3 tė kėtij
neni, Kuvendi vendos me votim tė fshehtė.
KREU III
ORGANIZIMI DHE FUNKSIONIMI
NENI 74
1. Kuvendi i zhvillon punimet vjetore nė dy sesione. Sesioni
i parė fillon tė hėnėn e tretė tė janarit dhe sesioni i dytė tė
hėnėn e parė tė shtatorit.
2. Kuvendi mblidhet nė sesion tė jashtėzakonshėm, kur kėrkohet
nga Presidenti i Republikės, nga Kryeministri ose nga njė e pesta
e tė gjithė deputetėve.
3. Sesionet e jashtėzakonshme thirren nga Kryetari i Kuvendit
nė bazė tė njė rendi dite tė pėrcaktuar.
NENI 75
1. Kuvendi zgjedh dhe shkarkon Kryetarin e vet.
2. Kuvendi organizohet dhe funksionon sipas rregullores sė
miratuar nga shumica e tė gjithė anėtarėve.
NENI 76
1. Kryetari kryeson debatin, drejton punimet, siguron
respektimin e tė drejtave tė Kuvendit dhe tė anėtarėve tė tij,
si dhe pėrfaqėson Kuvendin nė marrėdhėniet me tė tjerėt.
2. Nėpunėsi mė i lartė civil i Kuvendit ėshtė sekretari i
pėrgjithshėm.
3. Shėrbimet e tjera tė nevojshme pėr funksionimin e Kuvendit
kryhen nga nėpunės tė tjerė, siē pėrcaktohet nė rregulloren e brendshme.
NENI 77
1. Kuvendi zgjedh nga gjiri i tij komisione tė pėrhershme, si
dhe mund tė caktojė komisione tė posaēme.
2. Kuvendi ka tė drejtė dhe, me kėrkesė tė njė sė katėrtės sė
tė gjithė anėtarėve tė tij, ėshtė i detyruar tė caktojė komision
hetimi pėr tė shqyrtuar njė ēėshtje tė veēantė. Pėrfundimet e
tyre nuk janė detyruese pėr gjykatat, por mund t'i njoftohen
prokurorisė, e cila i vlerėson sipas procedurės ligjore.
3. Komisionet e hetimit veprojnė sipas procedurės sė
parashikuar me ligj.
NENI 78
1. Kuvendi vendos me shumicėn e votave, nė prani tė mė shumė
se gjysmės sė tė gjithė anėtarėve tė tij, pėrveē rasteve kur
Kushtetuta parashikon njė shumicė tė cilėsuar.
2. Mbledhjet e deputetėve qė mbahen pa u thirrur sipas
rregullores, nuk sjellin asnjė pasojė.
NENI 79
1. Mbledhjet e Kuvendit bėhen tė hapura.
2. Me kėrkesėn e Presidentit tė Republikės, tė Kryeministrit
ose tė njė sė pestės sė deputetėve mbledhjet e Kuvendit mund tė
bėhen tė mbyllura, kur pėr kėtė kanė votuar shumica e tė gjithė
anėtarėve tė tij.
NENI 80
1. Kryeministri dhe ēdo anėtar tjetėr i Kėshillit tė Ministrave
ėshtė i detyruar t'u pėrgjigjet interpelancave dhe pyetjeve tė
deputetėve brenda tri javėve.
2. Anėtari i Kėshillit tė Ministrave ka tė drejtė tė marrė
pjesė nė mbledhjet e Kuvendit ose tė komisioneve tė tij; atij i
jepet fjala sa herė qė e kėrkon.
3. Drejtuesit e institucioneve shtetėrore, me kėrkesė tė
komisioneve parlamentare, japin shpjegime dhe informojnė pėr
ēėshtje tė ndryshme tė veprimtarisė sė tyre pėr sa e lejon ligji.
KREU IV
PROCESI LIGJVENES
NENI 81
1. Tė drejtėn pėr tė propozuar ligje e ka Kėshilli i
Ministrave, ēdo deputet, si dhe 20 mijė zgjedhės.
2. Miratohen me tri tė pestat e tė gjithė anėtarėve tė
Kuvendit:
a) ligjet pėr organizimin dhe funksionimin e institucioneve,
tė parashikuara nga Kushtetuta;
b) ligji pėr shtetėsinė;
c) ligji pėr zgjedhjet e pėrgjithshme dhe vendore;
ē) ligji pėr referendumet;
d) kodet;
dh) ligji pėr gjendjen e jashtėzakonshme;
e) ligji pėr statusin e funksionarėve publikė;
ė) ligji pėr amnistinė;
f) ligji pėr ndarjen administrative tė Republikės.
NENI 82
1. Propozimi i ligjeve, kur ėshtė rasti, duhet tė shoqėrohet
kurdoherė me raportin qė pėrligj shpenzimet financiare pėr
zbatimin e tij.
2. Asnjė projektligj joqeveritar qė bėn tė nevojshme rritjen
e shpenzimeve tė buxhetit tė shtetit ose qė pakėson tė ardhurat,
nuk mund tė miratohet pa marrė mendimin e Kėshillit tė
Ministrave, i cili duhet tė shprehet brenda 30 ditėve nga data
e marrjes sė projektligjit.
3. Nė qoftė se Kėshilli i Ministrave nuk shprehet brenda afatit
tė mėsipėrm, projektligji kalon pėr shqyrtim sipas procedurės sė
zakonshme.
NENI 83
1. Projektligji votohet tri herė: nė parim, nen pėr nen dhe nė tėrėsi.
2. Kuvendi, me kėrkesė tė Kėshillit tė Ministrave ose tė njė
sė pestės sė tė gjithė deputetėve, mund tė shqyrtojė e tė
miratojė njė projektligj me procedurė tė pėrshpejtuar, por jo mė
parė se njė javė nga fillimi i procedurės sė shqyrtimit.
3. Procedura e pėrshpejtuar nuk lejohet pėr shqyrtimin e
projektligjeve tė parashikuara nė nenin 81 paragrafi 2, me
pėrjashtim tė nėnparagrafit dh.
NENI 84
1. Presidenti i Republikės shpall ligjin e miratuar brenda 20
ditėve nga paraqitja e tij.
2. Ligji quhet i shpallur, nė qoftė se Presidenti i Republikės
nuk ushtron tė drejtat e parashikuara nė paragrafin 1 tė kėtij
neni dhe nė paragrafin 1 tė nenit 85.
3. Ligji hyn nė fuqi me kalimin e jo mė pak se 15 ditėve nga
botimi i tij nė Fletoren Zyrtare.
4. Nė rastet e masave tė jashtėzakonshme, si dhe nė rast nevoje
e urgjence, kur Kuvendi vendos me shumicėn e tė gjithė anėtarėve
dhe Presidenti i Republikės jep pėlqimin, ligji hyn nė fuqi
menjėherė, vetėm pasi tė jetė njoftuar publikisht. Ligji duhet
tė botohet nė numrin mė tė parė tė Fletores Zyrtare.
NENI 85
1. Presidenti i Republikės ka tė drejtė ta kthejė ligjin pėr
rishqyrtim vetėm njė herė.
2. Dekreti i Presidentit pėr rishqyrtimin e njė ligji e humbet
fuqinė, kur kundėr tij votojnė shumica e tė gjithė anėtarėve tė Kuvendit.
PJESA E KATERT
PRESIDENTI I REPUBLIKES
NENI 86
1. Presidenti i Republikės ėshtė Kryetar i Shtetit dhe
pėrfaqėson unitetin e popullit.
2. President mund tė zgjidhet vetėm shtetasi shqiptar qė nga
lindja, me qėndrim jo mė pak se 10 vjetėt e fundit nė Shqipėri
dhe qė ka mbushur moshėn 40 vjeē.
NENI 87
1. Kandidati pėr President i propozohet Kuvendit nga njė grup
prej jo mė pak se 20 deputetėsh. Njė deputet nuk lejohet tė
marrė pjesė nė mė shumė se njė grup propozues.
2. Presidenti i Republikės zgjidhet me votim tė fshehtė dhe pa
debat nga Kuvendi me njė shumicė prej tri tė pestave tė tė gjithė
anėtarėve tė tij.
3. Kur nė votimin e parė nuk arrihet kjo shumicė, brenda 7
ditėve nga kryerja e votimit tė parė bėhet njė votim i dytė.
4. Nė rast se edhe nė votimin e dytė nuk arrihet kjo shumicė,
brenda 7 ditėve bėhet njė votim i tretė.
5. Kur ka mė shumė se dy kandidatė dhe asnjėri prej tyre nuk
ka marrė shumicėn e kėrkuar, brenda 7 ditėve bėhet njė votim i
katėrt ndėrmjet dy kandidatėve qė kanė marrė numrin mė tė madh tė votave.
6. Nė rast se edhe nė votimin e katėrt asnjėri prej dy
kandidatėve nuk ka marrė shumicėn e kėrkuar, bėhet njė votim i pestė.
7. Nė rast se edhe pas votimit tė pestė asnjėri prej dy
kandidatėve nuk ka marrė shumicėn e kėrkuar, Kuvendi shpėrndahet
dhe brenda 60 ditėve bėhen zgjedhjet e reja tė pėrgjithshme.
8. Kuvendi i ri zgjedh Presidentin sipas procedurės sė
parashikuar nga paragrafėt 1 deri nė 7 tė kėtij neni. Nė rast
se edhe Kuvendi i ri nuk e zgjedh Presidentin, ai shpėrndahet dhe
brenda 60 ditėve bėhen zgjedhje tė reja tė pėrgjithshme.
9. Kuvendi pasardhės zgjedh Presidentin e Republikės me
shumicėn e tė gjithė anėtarėve tė tij.
NENI 88
1. Presidenti i Republikės, nė ēdo rast, zgjidhet pėr 5 vjet,
me tė drejtė rizgjedhjeje vetėm njė herė.
2. Procedura pėr zgjedhjen e Presidentit fillon jo mė vonė se
30 ditė para mbarimit tė mandatit presidencial paraardhės.
3. Presidenti fillon nė detyrė pasi bėn betimin para Kuvendit,
por jo mė parė se tė ketė mbaruar mandati i Presidentit qė
largohet. Presidenti bėn kėtė betim:
"Betohem se do t'i bindem Kushtetutės dhe ligjeve tė vendit, do
tė respektoj tė drejtat dhe liritė e shtetasve, do tė mbroj
pavarėsinė e Republikės sė Shqipėrisė dhe do t'i shėrbej
interesit tė pėrgjithshėm dhe pėrparimit tė Popullit Shqiptar."
Presidenti mund tė shtojė edhe: "Zoti mė ndihmoftė!"
4. Presidenti qė jep dorėheqjen para mbarimit tė mandatit tė
vet, nuk mund tė kandidojė nė zgjedhjen presidenciale qė bėhet
pas dorėheqjes sė tij.
NENI 89
Presidenti i Republikės nuk mund tė mbajė asnjė detyrė tjetėr
publike, nuk mund tė jetė anėtar partie dhe as tė kryejė
veprimtari tjetėr private.
NENI 90
1. Presidenti i Republikės nuk ka pėrgjegjėsi pėr aktet e
kryera nė ushtrim tė detyrės sė tij.
2. Presidenti i Republikės mund tė shkarkohet pėr shkelje tė
rėndė tė Kushtetutės dhe pėr kryerjen e njė krimi tė rėndė.
Propozimi pėr shkarkimin e Presidentit nė kėto raste mund tė
bėhet nga jo mė pak se njė e katėrta e anėtarėve tė Kuvendit dhe
duhet tė mbėshtetet nga jo mė pak se dy tė tretat e tė gjithė
anėtarėve tė tij.
3. Vendimi i Kuvendit i dėrgohet Gjykatės Kushtetuese, e cila,
kur vėrteton fajėsinė e Presidentit tė Republikės, deklaron
shkarkimin e tij nga detyra.
NENI 91
1. Kur Presidenti i Republikės ėshtė nė pamundėsi tė pėrkohshme
pėr tė ushtruar funksionet e tij ose kur vendi i tij mbetet
vakant, Kryetari i Kuvendit zė vendin dhe ushtron kompetencat e tij.
2. Nė rast se Presidenti nuk mund tė ushtrojė detyrėn pėr mė
shumė se 60 ditė, Kuvendi, me dy tė tretat e tė gjithė anėtarėve,
vendos dėrgimin e ēėshtjes nė Gjykatėn Kushtetuese, e cila
vėrteton pėrfundimisht faktin e pamundėsisė. Nė rast tė
vėrtetimit tė pamundėsisė, vendi i Presidentit mbetet vakant dhe
zgjedhja e Presidentit tė ri fillon brenda 10 ditėve nga dita e
vėrtetimit tė pamundėsisė.
NENI 92
Presidenti ushtron edhe kėto kompetenca:
a) i drejton mesazhe Kuvendit;
b) ushtron tė drejtėn e faljes sipas ligjit;
c) jep shtetėsinė shqiptare dhe lejon lėnien e saj sipas ligjit;
ē) jep dekorata e tituj nderi sipas ligjit;
d) jep gradat mė tė larta ushtarake sipas ligjit;
dh) me propozim tė Kryeministrit, emėron dhe liron pėrfaqėsuesit
e plotfuqishėm tė Republikės sė Shqipėrisė nė shtetet e tjera dhe
nė organizatat ndėrkombėtare;
e) pranon letrat kredenciale dhe tėrheqjen e pėrfaqėsuesve
diplomatikė tė shteteve tė tjera dhe tė organizatave
ndėrkombėtare tė akredituara nė Republikėn e Shqipėrisė;
ė) lidh marrėveshje ndėrkombėtare sipas ligjit;
f) me propozim tė Kryeministrit, emėron drejtorin e shėrbimit
informativ tė shtetit;
g) emėron Kryetarin e Akademisė sė Shkencave dhe rektorėt e
universiteteve sipas ligjit;
gj) cakton datėn e zgjedhjeve pėr Kuvendin, pėr organet e
pushtetit vendor dhe pėr zhvillimin e referendumeve;
h) kėrkon mendim dhe tė dhėna me shkrim nga drejtuesit e
institucioneve shtetėrore pėr ēėshtje qė kanė tė bėjnė me detyrat e tyre.
NENI 93
Presidenti i Republikės, nė zbatim tė kompetencave tė tij, nxjerr dekrete.
NENI 94
Presidenti i Republikės nuk mund tė ushtrojė kompetenca tė tjera
pėrveē atyre qė i njihen shprehimisht me Kushtetutė dhe qė i
jepen me ligje tė nxjerra nė pajtim me tė.
PJESA E PESTE
KESHILLI I MINISTRAVE
NENI 95
1. Kėshilli i Ministrave pėrbėhet nga Kryeministri,
zėvendėskryeministri dhe ministrat.
2. Kėshilli i Ministrave ushtron ēdo funksion shtetėror, i cili
nuk u ėshtė dhėnė organeve tė pushteteve tė tjera shtetėrore ose
tė qeverisjes vendore.
NENI 96
1. Presidenti i Republikės, nė fillim tė legjislaturės, si dhe
kur vendi i Kryeministrit mbetet vakant, emėron Kryeministrin me
propozim tė partisė ose koalicionit tė partive, qė ka shumicėn
e vendeve nė Kuvend.
2 .Nė qoftė se Kryeministri i emėruar nuk miratohet nga Kuvendi,
Presidenti emėron njė Kryeministėr tė ri brenda 10 ditėve.
3. Nė qoftė se edhe Kryeministri i emėruar rishtas nuk miratohet
nga Kuvendi, brenda 10 ditėve Kuvendi zgjedh njė Kryeministėr
tjetėr. Nė kėtė rast Presidenti emėron Kryeministrin e ri.
4. Kur Kuvendi nuk arrin tė zgjedhė Kryeministrin e ri,
Presidenti i Republikės shpėrndan Kuvendin.
NENI 97
Kryeministri i emėruar sipas nenit 96, nenit 104 ose 105, i
paraqet pėr miratim Kuvendit, brenda 10 ditėve, programin politik
tė Kėshillit tė Ministrave sė bashku me pėrbėrjen e tij.
NENI 98
1. Ministri emėrohet dhe shkarkohet nga Presidenti i
Republikės, me propozim tė Kryeministrit, brenda 7 ditėve.
2. Dekreti shqyrtohet brenda 10 ditėve nga Kuvendi.
NENI 99
Para fillimit tė detyrės, Kryeministri, zėvendėskryeministri dhe
ministrat betohen para Presidentit tė Republikės.
NENI 100
1. Kėshilli i Ministrave pėrcakton drejtimet kryesore tė
politikės sė pėrgjithshme shtetėrore.
2. Kėshilli i Ministrave merr vendime me propozim tė
Kryeministrit ose tė ministrit pėrkatės.
3. Mbledhjet e Kėshillit tė Ministrave bėhen tė mbyllura.
4. Aktet e Kėshillit tė Ministrave janė tė vlefshme, kur
nėnshkruhen nga Kryeministri dhe ministri propozues.
5. Kėshilli i Ministrave nxjerr vendime dhe udhėzime.
NENI 101
Kėshilli i Ministrave, nė rast nevoje dhe urgjence, nėn
pėrgjegjėsinė e tij, mund tė nxjerrė akte normative qė kanė
fuqinė e ligjit, pėr marrjen e masave tė pėrkohshme. Kėto akte
normative i dėrgohen menjėherė Kuvendit, i cili mblidhet brenda
5 ditėve nėse nuk ėshtė i mbledhur. Kėto akte humbasin fuqinė
qė nga fillimi, nė qoftė se nuk miratohen nga Kuvendi brenda 45 ditėve.
NENI 102
1. Kryeministri:
a) pėrfaqėson Kėshillin e Ministrave dhe kryeson mbledhjet e tij;
b) koncepton dhe paraqet drejtimet kryesore tė politikės sė
pėrgjithshme shtetėrore dhe pėrgjigjet pėr to;
c) siguron zbatimin e legjislacionit dhe tė politikave tė
miratuara nga Kėshilli i Ministrave;
ē) bashkėrendon dhe kontrollon punėn e anėtarėve tė Kėshillit
tė Ministrave dhe tė institucioneve tė tjera tė administratės
qendrore tė shtetit;
d) kryen detyra tė tjera tė parashikuara nė Kushtetutė e nė ligje.
2. Kryeministri zgjidh mosmarrėveshjet ndėrmjet ministrave.
3. Kryeministri, nė zbatim tė kompetencave tė tij, nxjerr urdhra.
4. Ministri, brenda drejtimeve kryesore tė politikės sė
pėrgjithshme shtetėrore, drejton nėn pėrgjegjėsinė e tij
veprimtarinė qė ka nė kompetencė. Ministri, nė zbatim tė
kompetencave tė tij, nxjerr urdhra dhe udhėzime.
NENI 103
1. Ministėr mund tė caktohet kushdo qė ka cilėsitė pėr deputet.
2. Ministri nuk mund tė ushtrojė asnjė veprimtari tjetėr
shtetėrore dhe as tė jetė drejtues ose anėtar i organeve tė
shoqėrive fitimprurėse.
3. Anėtarėt e Kėshillit tė Ministrave gėzojnė imunitetin e deputetit.
NENI 104
1. Nė rast se mocioni i besimit i paraqitur nga Kryeministri
refuzohet nga shumica e tė gjithė anėtarėve tė Kuvendit, Kuvendi,
brenda 15 ditėve, zgjedh njė Kryeministėr tjetėr. Nė kėtė rast
Presidenti emėron Kryeministrin e ri.
2. Kur Kuvendi nuk arrin tė zgjedhė Kryeministrin e ri,
Presidenti i Republikės shpėrndan Kuvendin.
3. Votimi i mocionit nuk mund tė bėhet pa kaluar 3 ditė nga
paraqitja e tij.
NENI 105
1. Nė rast se mocioni i mosbesimit i paraqitur nga njė e pesta
e deputėteve miratohet nga shumica e tė gjithė anėtarėve tė
Kuvendit, Kuvendi, brenda 15 ditėve, zgjedh njė Kryeministėr
tjetėr. Nė kėtė rast Presidenti emėron Kryeministrin e ri.
2. Kur Kuvendi nuk arrin tė zgjedhė Kryeministrin e ri,
Presidenti i Republikės shpėrndan Kuvendin.
3. Votimi i mocionit nuk mund tė bėhet pa kaluar 3 ditė nga
paraqitja e tij.
NENI 106
Kryeministri dhe ministrat janė tė detyruar tė qėndrojnė nė
detyrė deri nė formimin e Kėshillit tė Ministrave pasardhės.
NENI 107
1. Nėpunėsit publikė zbatojnė ligjin dhe janė nė shėrbim tė popullit.
2. Nėpunėsit nė administratėn publike caktohen me konkurs, me
pėrjashtim tė rasteve tė parashikuara nga ligji.
3. Garancitė e qėndrimit nė detyrė dhe trajtimi ligjor i
nėpunėsve publikė rregullohen me ligj.
PJESA E GJASHTE
QEVERISJA VENDORE
NENI 108
1. Njėsitė e qeverisjes vendore janė komunat ose bashkitė dhe
qarqet. Njėsi tė tjera tė qeverisjes vendore rregullohen me ligj.
2. Ndarjet administrative-territoriale tė njėsive tė qeverisjes
vendore caktohen me ligj mbi bazėn e nevojave e tė interesave
tė pėrbashkėt ekonomikė dhe tė traditės historike. Kufijtė e tyre
nuk mund tė ndryshohen pa u marrė me parė mendimi i popullsisė
qė banon nė to.
3. Komuna dhe bashkia janė njėsi bazė tė qeverisjes vendore.
Ato kryejnė tė gjitha detyrat vetėqeverisese, me pėrjashtim tė
atyre qė me ligj u jepen njėsive tė tjera tė qeverisjes vendore.
4. Vetėqeverisja nė njėsitė vendore ushtrohet nėpėrmjet
organeve tė tyre pėrfaqėsuese dhe referendumeve vendore. Parimet
dhe procedurat pėr zhvillimin e referendumit vendor parashikohen
me ligj nė pėrputhje edhe me nenin 151 paragrafi 2.
NENI 109
1. Organet pėrfaqėsuese tė njėsive bazė tė qeverisjes vendore
janė kėshillat, tė cilėt zgjidhen ēdo tre vjet me zgjedhje tė
pėrgjithshme, tė drejtpėrdrejta dhe me votim tė fshehtė.
2. Organi ekzekutiv i bashkisė ose i komunės ėshtė kryetari,
i cili zgjidhet drejtpėrdrejt nga populli nė mėnyrėn e
parashikuar nė paragrafin 1 tė kėtij neni.
3. Tė drejtėn e zgjedhjes nė kėshillat vendorė dhe si kryetar
bashkie ose komune e kanė vetėm shtetasit qė janė me banim tė
pėrhershėm nė territorin e njėsisė vendore pėrkatėse.
4. Organet e njėsive tė qeverisjes vendore kanė tė drejtė tė
formojnė bashkime dhe institucione tė pėrbashkėta me
njėri-tjetrin pėr pėrfaqėsimin e interesave tė tyre, tė
bashkėpunojnė me njėsitė vendore tė vendeve tė tjera, si dhe tė
pėrfaqėsohen nė organizatat ndėrkombėtare tė pushteteve vendore.
NENI 110
1. Qarku pėrbėhet nga disa njėsi bazė tė qeverisjes vendore
me lidhje tradicionale, ekonomike e sociale dhe tė interesave tė
pėrbashkėt.
2. Qarku ėshtė njėsia ku ndėrtohen e zbatohen politikat
rajonale dhe ku ato harmonizohen me politikėn shtetėrore.
3. Organi pėrfaqėsues i qarkut ėshtė kėshilli i qarkut.
Bashkitė dhe komunat delegojnė anėtarė nė kėshillin e qarkut nė
pėrpjesėtim me popullsinė e tyre, por pėr ēdo rast tė paktėn njė
anėtar. Kryetarėt e komunave dhe tė bashkive janė kurdoherė
anėtarė tė kėshillit tė qarkut. Anėtarėt e tjerė tė tij zgjidhen
me lista pėrpjesėtimore ndėr kėshilltarėt bashkiakė ose komunalė
nga kėshillat pėrkatės.
4. Kėshilli i qarkut ka tė drejtė tė nxjerrė urdhėresa dhe
vendime me fuqi detyruese tė pėrgjithshme pėr qarkun.
NENI 111
1. Njėsitė e qeverisjes vendore janė persona juridikė.
2. Njėsitė e qeverisjes vendore kanė buxhet tė pavarur, i cili
krijohet nė mėnyrėn e parashikuar me ligj.
NENI 112
1. Njėsive tė qeverisjes vendore mund t'u delegohen me ligj
kompetenca tė administratės shtetėrore. Shpenzimet qė kryhen pėr
ushtrimin e delegimit, pėrballohen nga shteti.
2. Organeve tė qeverisjes vendore mund t'u vihen detyrime vetėm
nė pėrputhje me ligjin ose sipas marrėveshjeve qė ato lidhin.
Shpenzimet qė lidhen me detyrimet qė u vihen me ligj organeve tė
qeverisjes vendore pėrballohen nga buxheti i shtetit.
NENI 113
1. Kėshillat komunalė, bashkiakė dhe tė qarkut:
a) rregullojnė dhe administrojnė nė mėnyrė tė pavarur ēėshtjet
vendore brenda juridiksionit tė tyre;
b) ushtrojnė tė drejtat e pronės, administrojnė nė mėnyrė tė
pavarur tė ardhurat e krijuara, si dhe kanė tė drejtė tė
ushtrojnė veprimtari ekonomike;
c) kanė tė drejtė tė mbledhin dhe tė shpenzojnė tė ardhurat qė
janė tė domosdoshme pėr ushtrimin e funksioneve tė tyre;
ē) kanė tė drejtė tė vendosin, nė pėrputhje me ligjin, taksa
vendore, si dhe nivelin e tyre;
d) caktojnė rregullat pėr organizimin dhe funksionimin e tyre
nė pajtim me ligjin;
dh) krijojnė simbolet e qeverisjes vendore, si dhe titujt vendorė
tė nderit;
e) ndėrmarrin nisma pėr ēėshtje vendore pėrpara organeve tė
caktuara me ligj.
2. Organet e njėsive tė qeverisjes vendore nxjerrin urdhėresa,
vendime dhe urdhra.
3. Tė drejtat pėr vetėqeverisje tė njėsive tė qeverisjes
vendore mbrohen nė gjykatė.
NENI 114
Kėshilli i Ministrave cakton prefektin si pėrfaqėsues tė tij nė
ēdo qark. Kompetencat e prefektit caktohen me ligj.
NENI 115
1. Organi i zgjedhur drejtpėrdrejt i njėsisė qeverisėse vendore
mund tė shpėrndahet ose tė shkarkohet nga Kėshilli i Ministrave
pėr shkelje tė rėnda tė Kushtetutės ose tė ligjeve.
2. Organi i shpėrndarė ose i shkarkuar mund tė ankohet nė
Gjykatėn Kushtetuese brenda 15 ditėve, dhe nė kėtė rast vendimi
i Kėshillit tė Ministrave pezullohet.
3. Nė rastin e mosushtrimit tė sė drejtės sė ankimit brenda 15
ditėve, ose nė rastin e lėnies nė fuqi tė vendimit tė Kėshillit
tė Ministrave nga Gjykata Kushtetuese, Presidenti i Republikės
cakton datėn e zgjedhjeve nė njėsinė vendore pėrkatėse.
PJESA E SHTATE
AKTET NORMATIVE DHE MARREVESHJET NDERTKOMBETARE
KREU I
AKTET NORMATIVE
NENI 116
1. Aktet normative qė kanė fuqi nė tė gjithė territorin e
Republikės sė Shqipėrisė janė:
a) Kushtetuta;
b) marrėveshjet ndėrkombėtare tė ratifikuara;
c) ligjet;
ē) aktet normative tė Kėshillit tė Ministrave.
2. Aktet qė nxirren nga organet e pushtetit vendor kanė fuqi
vetėm brenda juridiksionit territorial qė ushtrojnė kėto organe.
3. Aktet normative tė ministrave dhe tė organeve drejtuese tė
institucioneve tė tjera qendrore kanė fuqi nė tė gjithė
territorin e Republikės sė Shqipėrisė brenda sferės sė
juridiksionit tė tyre.
NENI 117
1. Ligjet, aktet normative tė Kėshillit tė Ministrave, tė
ministrave, tė institucioneve tė tjera qendrore marrin fuqi
juridike vetėm pasi botohen nė Fletoren Zyrtare.
2. Shpallja dhe botimi i akteve tė tjera normative bėhet sipas
mėnyrės sė parashikuar me ligj.
3. Marrėveshjet ndėrkombėtare qė ratifikohen me ligj, shpallen
dhe botohen sipas procedurave qė parashikohen pėr ligjet.
Shpallja dhe botimi i marrėveshjeve tė tjera ndėrkombėtare bėhet sipas ligjit.
NENI 118
1. Aktet nėnligjore nxirren nė bazė dhe pėr zbatim tė ligjeve
nga organet e parashikuara nė Kushtetutė.
2. Ligji duhet tė autorizojė nxjerrjen e akteve nėnligjore, tė
pėrcaktojė organin kompetent, ēėshtjet qė duhen rregulluar, si
dhe parimet nė bazė tė tė cilave nxirren kėto akte.
3. Organi i autorizuar me ligj pėr tė nxjerrė akte nėnligjore,
siē specifikohet nė paragrafin 2 tė kėtij neni, nuk mund t'ia
delegojė kompetencėn e tij njė organi tjetėr.
NENI 119
1. Rregulloret e Kėshillit tė Ministrave, tė ministrive e tė
institucioneve tė tjera qendrore, si dhe urdhrat e Kryeministrit,
tė ministrave e tė drejtuesve tė institucioneve qendrore kanė
karakter tė brendshėm dhe janė tė detyrueshme vetėm pėr njėsitė
administrative qė varen prej tyre.
2. Kėto akte nxirren nė bazė tė ligjit dhe nuk mund tė
shėrbejnė si bazė pėr tė marrė vendime nė lidhje me individėt dhe
subjektet e tjera.
3. Rregulloret dhe urdhrat nxirren nė bazė dhe pėr zbatim tė
akteve qė kanė fuqi juridike tė pėrgjithshme.
NENI 120
Parimet dhe procedurat pėr nxjerrjen e akteve juridike vendore
parashikohen me ligj.
KREU II
MARREVESHGJET NDERKOMBETARE
NENI 121
1. Ratifikimi dhe denoncimi i marrėveshjeve ndėrkombėtare nga
Republika e Shqipėrisė bėhet me ligj nė rastet kur ato kanė tė
bėjnė me:
a) territorin, paqen, aleancat, ēėshtjet politike dhe
ushtarake;
b) tė drejtat dhe liritė e njeriut, si edhe detyrimet e
shtetasve, siē parashikohen nė Kushtetutė;
c) anėtarėsimin e Republikės sė Shqipėrisė nė organizatat
ndėrkombėtare;
ē) marrjen pėrsipėr tė detyrimeve financiare nga Republika e
Shqipėrisė;
d) miratimin, ndryshimin, plotėsimin ose shfuqizimin e ligjeve.
2. Kuvendi, me shumicėn e tė gjithė anėtarėve, mund tė
ratifikojė edhe marrėveshje tė tjera ndėrkombėtare qė nuk
parashikohen nė paragrafin 1 tė kėtij neni.
3. Kryeministri e njofton Kuvendin sa herė qė Kėshilli i
Ministrave nėnshkruan njė marrėveshje ndėrkombėtare qė nuk
ratifikohet me ligj.
4. Parimet dhe procedurat pėr ratifikimin dhe denoncimin e
marrėveshjeve ndėrkombėtare parashikohen me ligj.
NENI 122
1. Ēdo marrėveshje ndėrkombėtare e ratifikuar pėrbėn pjesė tė
sistemit tė brendshėm juridik pasi botohet nė Fletoren Zyrtare
tė Republikės sė Shqipėrisė. Ajo zbatohet nė mėnyrė tė
drejtpėrdrejtė, pėrveē rasteve kur nuk ėshtė e vetėzbatueshme dhe
zbatimi i saj kėrkon nxjerrjen e njė ligji. Ndryshimi, plotėsimi
dhe shfuqizimi i ligjeve tė miratuara me shumicėn e tė gjithė
anėtarėve tė Kuvendit pėr efekt tė ratifikimit tė marrėveshjeve
ndėrkombėtare bėhet me tė njėjtėn shumicė.
2. Njė marrėveshje ndėrkombėtare e ratifikuar me ligj ka epėrsi
mbi ligjet e vendit qė nuk pajtohen me tė.
3. Normat e nxjerra prej njė organizate ndėrkombėtare kanė
epėrsi, nė rast konflikti, mbi tė drejtėn e vendit, kur nė
marrėveshjen e ratifikuar nga Republika e Shqipėrisė pėr
pjesėmarrjen nė atė organizatė, parashikohet shprehimisht zbatimi
i drejtpėrdrejtė i normave tė nxjerra prej asaj.
NENI 123
1. Republika e Shqipėrisė, nė bazė tė marrėveshjeve
ndėrkombėtare, u delegon organizatave ndėrkombėtare kompetenca
shtetėrore pėr ēėshtje tė caktuara.
2. Ligji me tė cilin ratifikohet njė marrėveshje ndėrkombėtare,
siē parashikohet nė paragrafin 1 tė kėtij neni, miratohet me
shumicėn e tė gjithė anėtarėve tė Kuvendit.
3. Kuvendi mund tė vendosė qė ratifikimi i njė marrėveshjeje
tė tillė tė bėhet me referendum.
PJESA E TETE
GJYKATA KUSHTETUESE
NENI 124
1. Gjykata Kushtetuese garanton respektimin e Kushtetutės dhe
bėn interpretimin pėrfundimtar tė saj.
2. Gjykata Kushtetuese i nėnshtrohet vetėm Kushtetutės.
NENI 125
1. Gjykata Kushtetuese pėrbėhet nga 9 anėtarė, tė cilėt
emėrohen nga Presidenti i Republikės me pėlqimin e Kuvendit.
2. Gjyqtarėt emėrohen pėr 9 vjet, pa tė drejtė riemėrimi, nga
radhėt e juristėve me kualifikim tė lartė dhe me pėrvojė pune jo
mė pak se 15 vjet nė profesion.
3. Pėrbėrja e Gjykatės Kushtetuese pėrtėrihet ēdo tre vjet nė
njė tė tretėn e saj sipas procedurės sė caktuar me ligj.
4. Kryetari i Gjykatės Kushtetuese emėrohet nga radhėt e
anėtarėve tė saj nga Presidenti i Republikės, me pėlqimin e
Kuvendit, pėr njė periudhė prej 3 vjetėsh.
5. Gjyqtari i Gjykatės Kushtetuese vazhdon nė detyrė deri nė
emėrimin e pasardhėsit tė tij.
NENI 126
Gjyqtari i Gjykatės Kushtetuese nuk mund tė ndiqet penalisht
pa pėlqimin e Gjykatės Kushtetuese. Gjyqtari i Gjykatės
Kushtetuese mund tė ndalohet ose tė arrestohet vetėm nė qoftė se
kapet nė kryerje e sipėr tė njė krimi ose menjėherė pas kryerjes
sė tij. Organi kompetent njofton menjėherė Gjykatėn Kushtetuese.
Kur Gjykata Kushtetuese nuk jep pėlqimin brenda 24 orėve pėr
dėrgimin nė gjykatė tė gjyqtarit tė arrestuar, organi kompetent
ėshtė i detyruar ta lirojė atė.
NENI 127
1. Mandati i gjyqtarit tė Gjykatės Kushtetuese mbaron kur:
a) dėnohet me vendim tė formės sė prerė pėr kryerjen e njė krimi;
b) nuk paraqitet pa arsye nė detyrė pėr mė shumė se 6 muaj;
c) mbush moshėn 70 vjeē;
ē) jep dorėheqjen;
d) me vendim gjyqėsor tė formės sė prerė deklarohet i paaftė
pėr tė vepruar.
2. Mbarimi i mandatit tė gjyqtarit deklarohet me vendim tė
Gjykatės Kushtetuese.
3. Nė rast se vendi i gjyqtarit mbetet vakant, Presidenti i
Republikės emėron, me pėlqimin e Kuvendit, njė gjyqtar tė ri, i
cili qėndron nė detyrė deri nė pėrfundimin e mandatit tė
gjyqtarit tė larguar.
NENI 128
Gjyqtari i Gjykatės Kushtetuese mund tė shkarkohet nga
Kuvendi me dy tė tretat e tė gjithė anėtarėve tė tij pėr shkelje
tė Kushtetutės, pėr kryerjen e njė krimi, pėr paaftėsi mendore
a fizike, pėr akte e sjellje qė diskreditojnė rėndė pozitėn dhe
figurėn e gjyqtarit. Vendimi i Kuvendit shqyrtohet nga Gjykata
Kushtetuese, e cila, kur vėrteton se ekziston njė nga shkaqet e
mėsipėrme, deklaron shkarkimin nga detyra tė anėtarit tė Gjykatės Kushtetuese.
NENI 129
Gjyqtari i Gjykatės Kushtetuese fillon detyrėn pasi bėn betimin
para Presidentit tė Republikės.
NENI 130
Qenia gjyqtar i Gjykatės Kushtetuese nuk pajtohet me asnjė
veprimtari tjetėr shtetėrore, politike ose private.
NENI 131
Gjykata Kushtetuese vendos pėr:
a) pajtueshmėrinė e ligjit me Kushtetutėn ose me marrėveshjet
ndėrkombėtare, siē parashikohet nė nenin 122;
b) pajtueshmėrinė e marrėveshjeve ndėrkombėtare me Kushtetutėn
para ratifikimit tė tyre;
c) pajtueshmėrinė e akteve normative tė organeve qendrore dhe
vendore me Kushtetutėn dhe me marrėveshjet ndėrkombėtare;
ē) mosmarrėveshjet e kompetencės ndėrmjet pushteteve, si dhe
ndėrmjet pushtetit qendror dhe qeverisjes vendore;
d) kushtetutshmėrinė e partive dhe tė organizatave tė tjera
politike, si dhe tė veprimtarisė sė tyre, sipas nenit 9 tė kėsaj
Kushtetute;
dh) shkarkimin nga detyra tė Presidentit tė Republikės dhe
vėrtetimin e pamundėsisė sė ushtrimit tė funksioneve tė tij;
e) ēėshtjet qė lidhen me zgjedhshmėrinė dhe papajtueshmėritė
nė ushtrimin e funksioneve tė Presidentit tė Republikės dhe tė
deputetėve, si dhe me verifikimin e zgjedhjes sė tyre;
ė) kushtetutshmerinė e referendumit dhe verifikimin e
rezultateve tė tij;
f) gjykimin pėrfundimtar tė ankesave tė individėve pėr shkeljen
e tė drejtave tė tyre kushtetuese pėr njė proces tė rregullt
ligjor, pasi tė jenė shteruar tė gjitha mjetet juridike pėr
mbrojtjen e kėtyre tė drejtave.
NENI 132
1. Vendimet e Gjykatės Kushtetuese kanė fuqi detyruese tė
pėrgjithshme dhe janė pėrfundimtare. Gjykata Kushtetuese ka vetėm
tė drejtėn e shfuqizimit tė akteve qė shqyrton.
2. Vendimet e Gjykatės Kushtetuese hyjnė nė fuqi ditėn e
botimit nė Fletoren Zyrtare. Gjykata Kushtetuese mund tė vendosė
qė ligji ose akti tjetėr normativ tė shfuqizohet nė njė datė
tjetėr. Mendimi i pakicės botohet bashkė me vendimin.
NENI 133
1. Pranimi i ankesave pėr gjykim vendoset nga njė numėr
gjyqtarėsh, siē pėrcaktohet me ligj.
2. Gjykata Kushtetuese vendos me shumicėn e tė gjithė anėtarėve
tė saj.
NENI 134
1. Gjykata Kushtetuese vihet nė lėvizje vetėm me kėrkesė tė:
a) Presidentit tė Republikės;
b) Kryeministrit;
c) jo mė pak se njė sė pestės sė deputetėve;
ē) Kryetarit tė Kontrollit tė Lartė tė Shtetit;
d) ēdo gjykate sipas rastit tė nenit 145 pika 2 tė kėsaj Kushtetute;
dh) Avokatit tė Popullit;
e) organeve tė qeverisjes vendore;
ė) organeve tė bashkėsive fetare;
f) partive politike dhe organizatave tė tjera;
g) individėve.
2. Subjektet e parashikuara nga nėnparagrafėt dh, e, ė, f dhe
g tė paragrafit 1 tė kėtij neni mund tė bėjnė kėrkesė vetėm pėr
ēėshtje qė lidhen me interesat e tyre.
PJESA E NENTE
GJYKATAT
NENI 135
1. Pushteti gjyqėsor ushtrohet nga Gjykata e Lartė, si dhe nga
gjykatat e apelit e gjykatat e shkallės sė parė, tė cilat
krijohen me ligj.
2. Kuvendi mund tė krijojė me ligj gjykata pėr fusha tė
veēanta, por nė asnjė rast gjykata tė jashtėzakonshme.
NENI 136
1. Anėtarėt e Gjykatės sė Lartė emėrohen nga Presidenti i
Republikės me pėlqimin e Kuvendit.
2. Njėri nga anėtarėt emėrohet Kryetar sipas procedurės sė
parashikuar nė paragrafin 1 tė kėtij neni.
3. Kryetari dhe anėtarėt e Gjykatės sė Lartė qėndrojnė nė
detyrė pėr 9 vjet pa tė drejtė riemėrimi.
4. Gjyqtarėt e tjerė emėrohen nga Presidenti i Republikės me
propozim tė Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė.
5. Gjyqtarė mund tė jenė vetėm shtetasit me arsim tė lartė
juridik. Kushtet dhe procedura e zgjedhjes caktohen me ligj.
NENI 137
1. Gjyqtari i Gjykatės sė Lartė mund tė ndiqet penalisht vetėm
me miratimin e Kuvendit.
2. Gjyqtari i Gjykatės sė Lartė mund tė ndalohet ose tė
arrestohet vetėm nė qoftė se kapet nė kryerje e sipėr tė njė
krimi ose menjėherė pas kryerjes sė tij. Organi kompetent njofton
menjėherė Gjykatėn Kushtetuese. Kur Gjykata Kushtetuese nuk jep
pėlqimin brenda 24 orėve pėr dėrgimin nė gjykatė tė gjyqtarit tė
arrestuar, organi kompetent ėshtė i detyruar ta lirojė atė.
3. Gjyqtarėt e tjerė mund tė ndiqen penalisht vetėm me miratim
tė Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė.
4. Gjyqtari mund tė ndalohet ose tė arrestohet vetėm nė qoftė
se kapet nė kryerje e sipėr tė njė krimi ose menjėherė pas
kryerjes sė tij. Organi kompetent njofton menjėherė Kėshillin e
Lartė tė Drejtėsisė. Nė qoftė se Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė
nuk jep pėlqimin brenda 24 orėve pėr dėrgimin nė gjykatė tė
gjyqtarit tė arrestuar, organi kompetent ėshtė i detyruar ta lirojė atė.
NENI 138
Koha e qėndrimit tė gjyqtarėve nė detyrė nuk mund tė kufizohet;
paga dhe pėrfitimet e tjera tė tyre nuk mund tė ulen.
NENI 139
1. Mandati i gjyqtarit tė Gjykatės sė Lartė mbaron kur:
a) dėnohet me vendim gjyqėsor tė formės sė prerė pėr kryerjen
e njė krimi;
b) nuk paraqitet nė detyrė pa arsye pėr mė shumė se 6 muaj;
c) mbush moshėn 65 vjeē;
ē) jep dorėheqjen;
d) deklarohet i paaftė pėr tė vepruar me vendim gjyqėsor tė
formės sė prerė.
2. Mbarimi i mandatit tė gjyqtarit deklarohet me vendim tė
Gjykatės sė Lartė.
NENI 140
Gjyqtari i Gjykatės sė Lartė mund tė shkarkohet nga Kuvendi me
dy tė tretat e tė gjithė anėtarėve tė tij pėr shkelje tė
Kushtetutės, pėr kryerjen e njė krimi, pėr paaftėsi mendore a
fizike dhe pėr akte e sjellje qė diskreditojnė rėndė pozitėn dhe
figurėn e gjyqtarit. Vendimi i Kuvendit shqyrtohet nga Gjykata
Kushtetuese, e cila, kur vėrteton se ekziston njė nga shkaqet e
mėsipėrme, deklaron shkarkimin e tij nga detyra.
NENI 141
1. Gjykata e Lartė ka juridiksion fillestar dhe rishikues. Ajo
ka juridiksion fillestar kur gjykon akuzat penale kundėr
Presidentit tė Republikės, Kryetarit dhe anėtarėve tė Kėshillit
tė Ministrave, deputetėve, gjyqtarėve tė Gjykatės sė Lartė dhe
gjyqtarėve tė Gjykatės Kushtetuese.
2. Pėr njėsimin ose ndryshimin e praktikės gjyqėsore, Gjykata
e Lartė ka tė drejtė tė tėrheqė pėr shqyrtim nė kolegjet e
bashkuara ēėshtje tė caktuara gjyqėsore.
NENI 142
1. Vendimet gjyqėsore duhet tė jenė tė arsyetuara.
2. Gjykata e Lartė duhet t'i botojė vendimet e saj, si dhe
mendimet e pakicės.
3. Organet e shtetit janė tė detyruara tė ekzekutojnė vendimet gjyqėsore.
NENI 143
Qenia gjyqtar nuk pajtohet me asnjė veprimtari tjetėr shtetėrore,
politike ose private.
NENI 144
Gjykatat kanė buxhet tė veēantė, tė cilin e administrojnė vetė.
Ato e propozojnė buxhetin e tyre sipas ligjit.
NENI 145
1. Gjyqtarėt janė tė pavarur dhe u nėnshtrohen vetėm
Kushtetutės dhe ligjeve.
2. Kur gjyqtarėt ēmojnė se ligjet vijnė nė kundėrshtim me
Kushtetutėn, nuk i zbatojnė ato. Nė kėtė rast, ata pezullojnė
gjykimin dhe ia dėrgojnė ēėshtjen Gjykatės Kushtetuese. Vendimet
e Gjykatės Kushtetuese janė tė detyrueshme pėr tė gjitha gjykatat.
3. Ndėrhyrja nė veprimtarinė e gjykatave ose tė gjyqtarėve
passjell pėrgjegjėsi sipas ligjit.
NENI 146
1. Gjykatat i japin vendimet nė emėr tė Republikės.
2. Vendimet gjyqėsore shpallen publikisht nė ēdo rast.
NENI 147
1. Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė pėrbėhet nga Presidenti i
Republikės, Kryetari i Gjykatės sė Lartė, ministri i Drejtėsisė,
3 anėtarė tė zgjedhur nga Kuvendi, si dhe 9 gjyqtarė tė tė gjitha
niveleve, tė cilėt zgjidhen nga Konferenca Gjyqėsore Kombėtare.
Anėtarėt e zgjedhur qėndrojnė nė detyrė pėr 5 vjet pa tė drejtė
rizgjedhjeje tė menjėhershme.
2. Presidenti i Republikės ėshtė Kryetar i Kėshillit tė Lartė
tė Drejtėsisė.
3. Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė, me propozim tė Presidentit,
zgjedh nga radhėt e tij njė zėvendėskryetar. Zėvendėskryetari
organizon veprimtarinė e Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė, si dhe
kryeson mbledhjet e tij nė mungesė tė Presidentit tė Republikės.
4. Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė vendos pėr transferimin e
gjyqtarėve, si dhe pėr pėrgjegjėsinė e tyre disiplinore sipas ligjit.
5. Transferimi i gjyqtarėve nuk mund tė bėhet pa pėlqimin e
tyre, pėrveēse kur kėtė e diktojnė nevojat e riorganizimit tė
sistemit gjyqėsor.
6. Gjyqtari mund tė shkarkohet nga Kėshilli i Lartė i
Drejtėsisė pėr kryerjen e njė krimi, pėr paaftėsi mendore a
fizike, pėr akte e sjellje qė diskreditojnė rėndė pozitėn dhe
figurėn e gjyqtarit ose pėr pamjaftueshmėri profesionale. Kundėr
kėtij vendimi gjyqtari ka tė drejtė tė ankohet nė Gjykatėn e
Lartė, e cila nė kėtė rast, vendos me kolegje tė bashkuara.
PJESA E DHJETE
PROKURORIA
NENI 148
1. Prokuroria ushtron ndjekjen penale, si dhe pėrfaqėson akuzėn
nė gjyq nė emėr tė shtetit. Prokuroria kryen edhe detyra tė tjera
tė caktuara me ligj.
2. Prokurorėt janė tė organizuar dhe funksionojnė pranė
sistemit gjyqėsor si njė organ i centralizuar.
3. Nė ushtrimin e kompetencave tė tyre prokurorėt u nėnshtrohen
Kushtetutės dhe ligjeve.
NENI 149
1. Prokurori i Pėrgjithshėm emėrohet nga Presidenti i Republikės
me pėlqimin e Kuvendit.
2. Prokurori i Pėrgjithshėm mund tė shkarkohet nga Presidenti
i Republikės, me propozim tė Kuvendit, pėr shkelje tė
Kushtetutės ose pėr shkelje tė rėnda tė ligjit gjatė ushtrimit
tė funksioneve tė tij, pėr paaftėsi mendore a fizike, pėr akte
e sjellje qė diskreditojnė rėndė pozitėn dhe figurėn e Prokurorit.
3. Prokurorėt e tjerė emėrohen dhe shkarkohen nga Presidenti
i Republikės me propozim tė Prokurorit tė Pėrgjithshėm.
4. Prokurori i Pėrgjithshėm informon herė pas here Kuvendin pėr
gjendjen e kriminalitetit.
PJESA E NJEMBEDHJETE
REFERENDUMI
NENI 150
1. Populli, nėpėrmjet 50 mijė shtetasve me tė drejtė vote, ka
tė drejtėn e referendumit pėr shfuqizimin e njė ligji, si dhe t'i
kėrkojė Presidentit tė Republikės zhvillimin e referendumit pėr
ēėshtje tė njė rėndėsie tė veēantė.
2. Kuvendi, me propozimin e jo mė pak se njė sė pestės sė
deputetėve ose me propozimin e Kėshillit tė Ministrave, mund tė
vendosė qė njė ēėshtje ose njė projektligj i njė rėndėsie tė
veēantė tė shtrohet nė referendum.
3. Parimet dhe procedurat pėr zhvillimin e referendumit, si dhe
vlefshmėria e tij parashikohen me ligj.
NENI 151
1. Ligji i miratuar me referendum shpallet nga Presidenti i
Republikės.
2. Ēėshtjet qė lidhen me tėrėsinė territoriale tė Republikės
sė Shqipėrisė, me kufizimin e lirive dhe tė drejtave themelore
tė njeriut, me buxhetin, taksat e detyrimet financiare tė
shtetit, me vendosjen dhe heqjen e gjendjes sė jashtėzakonshme,
me deklarimin e luftės dhe tė paqes dhe me amnistinė nuk mund tė
shtrohen nė asnjė referendum.
3. Referendumi pėr tė njėjtėn ēėshtje nuk mund tė pėrsėritet
pėrpara se tė kenė kaluar tre vjet nga zhvillimi i tij.
NENI 152
1. Gjykata Kushtetuese shqyrton paraprakisht kushtetutshmėrinė
e ēėshtjeve tė shtruara pėr referendum sipas nenit 150 paragrafėt
1 e 2, nenit 151 paragrafėt 2 e 3 edhe sipas nenit 177
paragrafėt 4 e 5 brenda 60 ditėve.
2. Rėndėsia e ēėshtjeve tė veēanta, tė parashikuara nė nenin
150 paragrafėt 1 e 2 nuk ėshtė objekt gjykimi nė Gjykatėn
Kushtetuese.
3. Data e referendumit caktohet nga Presidenti i Republikės
brenda 45 ditėve pas shpalljes sė vendimit pozitiv tė Gjykatės
Kushtetuese ose pas kalimit tė afatit brenda tė cilit Gjykata
Kushtetuese duhet tė shprehej. Gjatė vitit referendumet
zhvillohen vetėm nė njė ditė.
PJESA E DYMBEDHJETE
KOMISIONI QENDROR I ZGJEDHJEVE
NENI 153
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ėshtė njė organ i pėrhershėm qė
pėrgatit, mbikėqyr, drejton dhe verifikon tė gjitha aspektet qė
kanė tė bėjnė me zgjedhjet dhe me referendumet dhe shpall
rezultatet e tyre.
NENI 154
1. Komisioni pėrbėhet nga 7 anėtarė, tė cilėt zgjidhen pėr njė
mandat 7-vjeēar. Dy anėtarė zgjidhen nga Kuvendi, 2 nga
Presidenti i Republikės dhe 3 anėtarė tė tjerė nga Kėshilli i
Lartė i Drejtėsisė.
2. Pėrbėrja e Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve pėrtėrihet ēdo
tre vjet sipas procedurės sė pėrcaktuar me ligj.
3. Anėtarėsia nė Komision nuk pajtohet me asnjė veprimtari
tjetėr shtetėrore dhe politike.
4. Subjektet elektorale caktojnė pėrfaqėsuesit e tyre pranė
Komisionit. Ata nuk kanė tė drejtė vote.
5. Anėtari i Komisionit gėzon imunitetin e anėtarit tė Gjykatės sė Lartė.
6. Komisioni ka buxhetin e vet.
PJESA E TREMBEDHJETE
FINANCAT PUBLIKE
NENI 155
Taksat, tatimet dhe detyrimet financiare kombėtare e vendore,
lehtėsimi ose pėrjashtimi prej tyre i kategorive tė caktuara tė
paguesve, si dhe mėnyra e mbledhjes sė tyre caktohen me ligj.
Nė kėto raste ligjit nuk mund t'i jepet fuqi prapavepruese.
NENI 156
Shteti mund tė marrė e tė garantojė hua dhe kredi financiare, kur
autorizohet me ligj.
NENI 157
1. Sistemi buxhetor pėrbėhet nga buxheti i shtetit dhe nga
buxhetet vendore.
2. Buxheti i shtetit krijohet nga tė ardhurat e mbledhura prej
taksave, tatimeve dhe detyrimeve tė tjera financiare, si dhe nga
tė ardhura tė tjera tė ligjshme. Ai pėrfshin tė gjitha shpenzimet e shtetit.
3. Organet vendore caktojnė dhe mbledhin taksa dhe detyrime tė
tjera siē pėrcaktohet me ligj.
4. Organet e pushtetit qendror dhe atij vendor janė tė
detyruara t'i bėjnė publike tė ardhurat dhe shpenzimet.
NENI 158
1. Kryeministri, nė emėr tė Kėshillit tė Ministrave, i paraqet
Kuvendit projektligjin pėr buxhetin e shtetit gjatė sesionit tė
vjeshtės, i cili nuk mund tė mbyllet pa e miratuar atė.
2. Nė qoftė se projektligji nuk arrin tė miratohet deri nė
fillim tė vitit tė ardhshėm financiar, Kėshilli i Ministrave
zbaton ēdo muaj njė tė dymbėdhjetėn e buxhetit tė vitit
paraardhės, derisa tė miratohet buxheti i ri.
3. Kuvendi miraton buxhetin e ri brenda 3 muajve nga dita e
mbarimit tė vitit tė kaluar financiar, pėrveēse nė rastet e
vendosjes sė masave tė jashtėzakonshme.
4. Kėshilli i Ministrave ėshtė i detyruar t'i paraqesė raport
Kuvendit lidhur me zbatimin e buxhetit dhe me borxhin shtetėror
pėr vitin e kaluar.
5. Kuvendi vendos pėrfundimisht pasi dėgjon edhe raportin e
Kontrollit tė Lartė tė Shtetit.
NENI 159
Parimet dhe procedurat pėr hartimin e projektbuxhetit, si dhe pėr
zbatimin e buxhetit pėrcaktohen me ligj.
NENI 160
1. Gjatė vitit financiar Kuvendi mund tė bėjė ndryshime nė buxhet.
2. Ndryshimet nė buxhet bėhen sipas procedurės sė parashikuar
pėr hartimin dhe miratimin e vetė buxhetit.
3. Shpenzimet e parashikuara me ligje tė tjera nuk mund tė ulen
sa kohė qė kėto ligje janė nė fuqi.
NENI 161
1. Banka Qendrore e shtetit ėshtė Banka e Shqipėrisė. Ajo ka
tė drejtėn ekskluzive tė nxjerrjes e tė qarkullimit tė monedhės
shqiptare, tė zbatimit tė pavarur tė politikės monetare dhe tė
mbajtjes e tė administrimit tė rezervave valutore tė Republikės
sė Shqipėrisė.
2. Banka e Shqipėrisė drejtohet nga njė kėshill, i cili
kryesohet nga Guvernatori. Guvernatori zgjidhet nga Kuvendi me
proozim tė Presidentit tė Republikės pėr 7 vjet, me tė drejtė rizgjedhjeje.
PJESA E KATERMBEDHJETE
KONTROLLI I LARTE I SHTETIT
NENI 162
1. Kontrolli i Lartė i Shtetit ėshtė institucioni mė i lartė
i kontrollit ekonomik e financiar. Ai u nėnshtrohet vetėm
Kushtetutės dhe ligjeve.
2. Kryetari i Kontrollit tė Lartė tė Shtetit zgjidhet dhe
shkarkohet nga Kuvendi me propozim tė Presidentit tė Republikės.
Ai qėndron nė detyrė pėr 7 vjet, me tė drejtė rizgjedhjeje.
NENI 163
KONTROLLI I LARTE I SHTETIT KONTROLLON :
a) veprimtarinė ekonomike tė institucioneve shtetėrore e tė
personave tė tjerė juridikė shtetėrorė;
b) pėrdorimin dhe mbrojtjen e fondeve shtetėrore nga organet
e pushtetit qendror dhe atij vendor;
c) veprimtarinė ekonomike tė personave juridikė, nė tė cilėt
shteti ka mė shumė se gjysmėn e pjesėve ose tė aksioneve, ose kur
huat, kreditė dhe detyrimet e tyre garantohen nga shteti.
NENI 164
1. Kontrolli i Lartė i Shtetit i paraqet Kuvendit:
a) raport pėr zbatimin e buxhetit tė shtetit;
b) mendim pėr raportin e Kėshillit tė Ministrave pėr shpenzimet
e vitit tė kaluar financiar para se tė miratohet nga Kuvendi;
c) informacion pėr rezultatet e kontrolleve sa herė qė kėrkohet
nga Kuvendi.
2. Kontrolli i Lartė i Shtetit i paraqet Kuvendit raportin
vjetor tė veprimtarisė sė tij.
NENI 165
1. Kryetari i Kontrollit tė Lartė tė Shtetit mund tė ftohet tė
marrė pjesė dhe tė flasė nė mbledhjet e Kėshillit tė Ministrave,
kur shqyrtohen ēėshtje qė lidhen me funksionet e tij.
2. Kryetari i Kontrollit tė Lartė tė Shtetit ka imunitetin e
gjyqtarit tė Gjykatės sė Lartė.
PJESA E PESEMBEDHJETE
FORCAT E ARMATOSURA
NENI 166
1. Shtetasit shqiptarė kanė pėr detyrė tė marrin pjesė nė
mbrojtjen e Republikės sė Shqipėrisė, siē parashikohet nė ligj.
2. Shtetasi qė, pėr arsye ndėrgjegjeje, nuk pranon shėrbimin
me armė nė forcat e armatosura, ėshtė i detyruar tė kryejė njė
shėrbim alternativ, siē parashikohet nė ligj.
NENI 167
1. Ushtarakėt e shėrbimit aktiv nuk mund tė zgjidhen ose tė
emėrohen nė detyra tė tjera shtetėrore dhe as tė marrin pjesė nė
parti ose nė veprimtari politike.
2. Pjesėtarėt e forcave tė armatosura ose personat qė kryejnė
shėrbim alternativ, gėzojnė tė gjitha tė drejtat dhe liritė
kushtetuese, pėrveē rasteve kur ligji parashikon ndryshe.
NENI 168
1. Forcat e Armatosura tė Republikės sė Shqipėrisė pėrbėhen nga
forcat tokėsore, detare dhe ajrore.
2. Presidenti i Republikės ėshtė Komandant i Pėrgjithshėm i
Forcave tė Armatosura.
3. Kėshilli i Sigurimit Kombėtar ėshtė organ kėshillimor i
Presidentit tė Republikės.
NENI 169
1. Presidenti i Republikės, nė kohė paqeje, ushtron drejtimin
e Forcave tė Armatosura nėpėrmjet Kryeministrit dhe ministrit tė Mbrojtjes.
2. Presidenti i Republikės, nė kohe lufte, emėron dhe shkarkon
Komandantin e Forcave tė Armatosura me propozim tė Kryeministrit.
3. Presidenti i Republikės, me propozim tė Kryeministrit,
emėron dhe shkarkon Shefin e Shtabit tė Pėrgjithshėm, si dhe, me
propozim tė ministrit tė Mbrojtjes, emėron dhe shkarkon
komandantėt e forcave tokėsore, detare dhe ajrore.
4. Kompetencat e Presidentit tė Republikės si Komandant i
Pėrgjithshėm i Forcave tė Armatosura dhe ato tė Komandantit tė
Forcave tė Armatosura dhe varėsia e tyre nga organet kushtetuese,
caktohen me ligj.
PJESA E GJASHTEMBEDHJETE
MASAT E JASHTEZAKONSHME
NENI 170
1. Masat e jashtėzakonshme mund tė vendosen pėr shkak tė
gjendjes sė luftės, gjendjes sė jashtėzakonshme ose gjendjes sė
fatkeqėsisė natyrore dhe zgjatin pėr aq kohė sa vazhdojnė kėto gjendje.
2. Parimet e veprimtarisė sė organeve publike dhe shkalla e
kufizimit tė tė drejtave dhe lirive tė njeriut gjatė gjithė
periudhės sė ekzistencės sė gjendjeve qė kėrkojnė marrjen e
masave tė jashtėzakonshme, pėrcaktohen me ligj.
3. Ligji duhet tė pėrcaktojė parimet, fushat dhe mėnyrėn e
kompensimit tė humbjeve qė vijnė si rezultat i kufizimit tė tė
drejtave dhe lirive gjatė marrjes sė masave tė jashtėzakonshme.
4. Aktet qė ndėrmerren si pasojė e marrjes sė masave tė
jashtėzakonshme, duhet tė jenė nė pėrpjesėtim me shkallėn e
rrezikut dhe duhet tė synojnė rivendosjen sa mė tė shpejtė tė
kushteve pėr funksionimin normal tė shtetit.
5. Gjatė gjendjeve qė kėrkojnė marrjen e masave tė
jashtėzakonshme, nuk mund tė ndryshohet asnjė prej kėtyre akteve:
Kushtetuta, ligjet pėr zgjedhjet pėr Kuvendin dhe pėr organet e
pushtetit vendor, si dhe ligjet pėr masat e jashtėzakonshme.
6. Gjatė periudhės sė zbatimit tė masave tė jashtėzakonshme nuk
mund tė zhvillohen zgjedhje vendore, nuk mund tė zhvillohet
referendum, si dhe nuk mund tė zgjidhet njė President i ri i
Republikės. Zgjedhjet vendore mund tė bėhen vetėm aty ku nuk
zbatohen masat e jashtėzakonshme.
NENI 171
1. Nė rast agresioni tė armatosur kundėr Republikės sė
Shqipėrisė, Presidenti i Republikės, me kėrkesė tė Kėshillit tė
Ministrave, shpall gjendjen e luftės.
2. Nė rast kėrcėnimesh tė jashtme ose kur detyrimi pėr mbrojtje
tė pėrbashkėt buron nga njė marrėveshje ndėrkombėtare, Kuvendi,
me propozim tė Presidentit tė Republikės, shpall gjendjen e
luftės, vendos gjendjen e mobilizimit dhe tė ēmobilizimit tė
pėrgjithshėm ose tė pjesshėm.
NENI 172
1. Nė rastin e nenit 171 paragrafi 1, Presidenti i Republikės
i paraqet Kuvendit dekretin pėr vendosjen e gjendjes sė luftės
brenda 48 orėve nga nėnshkrimi i tij, duke specifikuar tė drejtat
qė kufizohen.
2. Kuvendi merr nė shqyrtim menjėherė dhe vendos me shumicėn
e tė gjithė anėtarėve pėr dekretin e Presidentit.
NENI 173
1. Nė rast rreziku pėr rendin kushtetues dhe pėr sigurinė
publike, Kuvendi, me kėrkesė tė Kėshillit tė Ministrave, mund tė
vendosė nė njė pjesė ose nė tė gjithė territorin e shtetit
gjendjen e jashtėzakonshme, e cila zgjat pėr aq kohė sa vazhdon
rreziku, por jo mė shumė se 60 ditė.
2. Me vendosjen e gjendjes sė jashtėzakonshme ndėrhyrja e
forcave tė armatosura bėhet me vendim tė Kuvendit dhe vetėm kur
forcat e policisė nuk janė nė gjendje tė rivendosin rendin.
3. Zgjatja e afatit tė gjendjes sė jashtėzakonshme mund tė
bėhet vetėm me pėlqim tė Kuvendit ēdo 30 ditė, pėr njė periudhė
jo mė shumė se 90 ditė.
NENI 174
1. Pėr parandalimin ose mėnjanimin e pasojave tė njė fatkeqėsie
natyrore ose aksidenti teknologjik, Kėshilli i Ministrave mund
tė vendosė, pėr njė periudhė jo mė tė gjatė se 30 ditė, gjendjen
e fatkeqėsisė natyrore nė njė pjesė ose nė tė gjithė territorin e shtetit.
2. Zgjatja e gjendjes sė fatkeqėsisė natyrore mund tė bėhet
vetėm me pėlqimin e Kuvendit.
NENI 175
1. Gjatė gjendjes sė luftės ose gjendjes sė jashtėzakonshme nuk
mund tė kufizohen tė drejtat dhe liritė e parashikuara nga nenet:
15, 18, 19, 20, 21, 24, 25, 29, 30, 31, 32, 34, 39 paragrafi 1,
41 paragrafėt 1, 2, 3 dhe 5, 42, 43, 48, 54, 55.
2. Gjatė gjendjes sė fatkeqėsisė natyrore mund tė kufizohen tė
drejtat dhe liritė e parashikuara nga nenet: 37, 38, 41 paragrafi
4, 49, 51.
3. Aktet pėr shpalljen e gjendjes sė luftės, gjendjes sė
jashtėzakonshme ose tė gjendjes sė fatkeqėsisė natyrore duhet tė
cilėsojnė tė drejtat dhe liritė qė kufizohen sipas paragrafėve
1 dhe 2 tė kėtij neni.
NENI 176
Kur Kuvendi nuk mund tė mblidhet gjatė gjendjes sė luftės,
Presidenti i Republikės, me propozim tė Kėshillit tė Ministrave,
ka tė drejtė tė nxjerrė akte qė kanė fuqinė e ligjit, tė cilat
duhet tė miratohen nga Kuvendi nė mbledhjen e tij mė tė parė.
PJESA E SHTATEMBEDHJETE
RISHIKIMI I KUSHTETUTES
NENI 177
1. Nisma pėr rishikimin e Kushtetutės mund tė ndėrmerret nga
jo mė pak se njė e pesta e anėtarėve tė Kuvendit.
2. Asnjė rishikim i Kushtetutės nuk mund tė ndėrmerret gjatė
kohės kur janė vendosur masat e jashtėzakonshme.
3. Projekti miratohet nga jo mė pak se dy tė tretat e tė gjithė
anėtarėve tė Kuvendit.
4. Kuvendi mund tė vendosė, me dy tė tretat e tė gjithė
anėtarėve tė tij, qė projektamendamentet kushtetuese tė votohen
me referendum. Projektligji pėr rishikimin e Kushtetutės hyn nė
fuqi pas ratifikimit me referendum, i cili bėhet jo mė vonė se
60 ditė nga miratimi i tij nė Kuvend.
5. Amendamenti kushtetues i miratuar i nėnshtrohet
referendumit, kur kėtė e kėrkon njė e pesta e tė gjithė anėtarėve
tė Kuvendit.
6. Presidenti i Republikės nuk ka tė drejtė ta kthejė pėr
rishqyrtim ligjin e miratuar nga Kuvendi pėr rishikimin e
Kushtetutės.
7. Ligji i miratuar nė referendum shpallet nga Presidenti i
Republikės dhe hyn nė fuqi nė datėn e parashikuar nė kėtė ligj.
8. Rishikimi i Kushtetutės pėr tė njėjtėn ēėshtje nuk mund tė
bėhet pėrpara se tė ketė kaluar njė vit nga dita e rrėzimit tė
projektligjit nė Kuvend dhe jo mė pėrpara se tė kenė kaluar 3
vjet nga dita e rrėzimit tė tij nė referendum.
PJESA E TETEMBEDHJETE
DISPOZITA KALIMTARE DHE TE FUNDIT
NENI 178
1. Ligjet dhe aktet e tjera normative tė miratuara para datės
sė hyrjes nė fuqi tė kėsaj Kushtetute do tė zbatohen derisa nuk
janė shfuqizuar.
2. Kėshilli i Ministrave i paraqet Kuvendit projektligjet e
nevojshme pėr vėnien nė zbatim tė kėsaj Kushtetute.
NENI 179
1. Mandati i organeve kushtetuese qė do tė ekzistojnė me hyrjen
nė fuqi tė kėsaj Kushtetute mbaron me afatet e parashikuara nė
ligjin nr.7491, datė 29.4.1991 "Pėr dispozitat kryesore
kushtetuese", me ndryshimet dhe plotėsimet pėrkatėse.
2. Anėtarėt e Gjykatės sė Kasacionit vazhdojnė veprimtarinė e
tyre si anėtarė tė Gjykatės sė Lartė, sipas mandatit tė
mėparshėm.
3. Anėtarėt e Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė tė zgjedhur nga
radhėt e prokurorėve zėvendėsohen me anėtarė tė rinj tė zgjedhur
nga mbledhja e pėrgjithshme e gjyqtarėve.
4. Organet e pushtetit vendor vazhdojnė veprimtarinė deri nė
mbarim tė mandatit tė tyre.
NENI 180
1. Marrėveshjet ndėrkombėtare tė ratifikuara nga Republika e
Shqipėrisė para hyrjes nė fuqi tė kėsaj Kushtetute konsiderohen
tė ratifikuara sipas kėsaj Kushtetute.
2. Kėshilli i Ministrave i paraqet Gjykatės Kushtetuese
marrėveshjet ndėrkombėtare, tė cilat pėrmbajnė dispozita qė vijnė
nė kundėrshtim me kėtė Kushtetutė.
NENI 181
1. Kuvendi, brenda dy deri tre vjetėve nga hyrja nė fuqi e
kėsaj Kushtetute, nxjerr ligje pėr rregullimin e drejtė tė
ēėshtjeve tė ndryshme qė lidhen me shpronėsimet dhe konfiskimet
e kryera para miratimit tė kėsaj Kushtetute, duke u udhėhequr nga
kriteret e nenit 41.
2. Ligjet dhe aktet e tjera normative tė miratuara para datės
sė hyrjes nė fuqi tė kėsaj Kushtetute dhe qė kanė tė bėjnė me
shpronėsimet dhe konfiskimet, do tė zbatohen kur nuk vijnė nė
kundėrshtim me tė.
NENI 182
Ligji nr.7491, datė 29.4.1991 "Pėr dispozitat kryesore
kushtetuese", si dhe ligjet e tjera kushtetuese shfuqizohen ditėn
e hyrjes nė fuqi tė kėsaj Kushtetute.
NENI 183
Kjo Kushtetutė hyn nė fuqi me shpalljen nga Presidenti i Republikės.
Nr. 8417
DATE 21.10.1998
|